Επιχειρεί να επιβάλλει τετελεσμένα σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο η Τουρκία και ταυτόχρονα να ανατρέψει το status quo στο Αιγαίο, χρησιμοποιώντας αυτή την φορά ως μοχλό την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Με τα δύο αυτά Θαλάσσια Πάρκα, τα οποία ανακοίνωσε η Άγκυρα και τα αντίστοιχα Προεδρικά Διατάγματα που τα συνοδεύουν με την υπογραφή του Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία πρακτικά επιχειρεί να επιβάλει επί του πεδίου τις διεκδικήσεις της έναντι της Ελλάδας και να κατοχυρώσει τη περιβόητη «Γαλάζια Πατρίδα».
Η Αθήνα για την ώρα τουλάχιστον περιορίστηκε σε μια ανακοίνωση του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, στέλνοντας σαφέστατο μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η ανακήρυξη τουρκικών «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» σε περιοχές πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα και δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Η παράνομη, προκλητική – πειρατική ενέργεια της Τουρκίας με τη δημοσίευση των σχετικών Προεδρικών Αποφάσεων στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως κλιμακώνει την ένταση στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις και πετάει κυριολεκτικά στον «κάλαθο των αχρήστων» τα «ήρεμα νερά», ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για πιθανές νέες εντάσεις και τριβές που ενδεχομένως να έχουν απρόβλεπτες και δύσκολες συνέπειες, αφού με την νέα πειρατική της ενέργεια επιχειρεί να κατοχυρώσει στο πεδίο τις μονομερείς διεκδικήσεις και αξιώσεις της σε βάρος της Ελλάδας. Πρακτικά με τα διατάγματα για τα θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, επικαλύπτονται περιοχές ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και ελληνικής μη οριοθετημένης υφαλοκρηπίδας.
«Κόβει» Καστελόριζο, Λήμνο, Σαμοθράκη
Τα προεδρικά διατάγματα, θεσπίζουν δύο θαλάσσια πάρκα: ένα στο Βόρειο Αιγαίο που εκτείνεται μεταξύ Λήμνου και Σαμοθράκης, και το άλλο καλύπτει μια πολύ μεγάλη περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκόπτοντας πλήρως το Καστελόριζο από τη Ρόδο.
Με το Θαλάσσιο Πάρκο στο Βόρειο Αιγαίο η Τουρκία, ακολουθώντας τη γνωστή θέση της για το όριο της μέσης γραμμής μεταξύ των δύο ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών και αγνοώντας την ύπαρξη των ελληνικών νησιών, βάζει σφήνα το Θαλάσσιο Πάρκο μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου σε περιοχή διεθνών υδάτων, τα οποία ανήκουν στην ελληνική μη οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα και εισέρχονται εντός του δυνητικού ορίου των χωρικών υδάτων των 12 ν.μ. των ελληνικών νησιών.
Το άλλο Θαλάσσιο Πάρκο που κήρυξε η Τουρκία απομονώνει και περιορίζει το Καστελόριζο σε ζώνη των υπαρχόντων χωρικών υδάτων των 6 ν.μ. και καταλαμβάνει ολόκληρη την περιοχή ανατολικά της Ρόδου μέχρι και το Καστελόριζο, την οποία μετατρέπει σε Θαλάσσιο Πάρκο. Αυτή η περιοχή, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, αποτελεί τμήμα της μη οριοθετημένης ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, η κίνηση αυτή αποφασίστηκε ως απάντηση στις κινήσεις της Ελλάδας που έχει καταθέσει από το 2025 τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ο οποίος περιλαμβάνει και τη μη οριοθετημένη ΑΟΖ με εξωτερικά όρια, όπου δεν υπάρχει συμφωνία, τα όρια που θέτει ο νόμος 4001/2011, αλλά και στη θεσμοθέτηση των δύο Θαλάσσιων Πάρκων του Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων.
Η Τουρκία είχε αντιδράσει και με ανακοινώσεις του Υπουργείου Εξωτερικών και με επιστολή στον ΟΗΕ για τον ελληνικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, αλλά και στην οριοθέτηση των Οικοπέδων νοτίως της Κρήτης που δόθηκαν στην Chevron, τα εξωτερικά όρια των οποίων στηρίζονται και πάλι στον νόμο 4001/2011.
Η θέσπιση των τουρκικών Θαλάσσιων Πάρκων έρχεται τη στιγμή που αναμένεται το φθινόπωρο η υιοθέτηση του νόμου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», κίνηση η οποία αναμένεται να προκαλέσει νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Σαφές μήνυμα
Πάντως το μήνυμα του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών προς την Τουρκία ήταν σαφές καθώς διαμηνύει προς όλες τις κατευθύνσεις ότι η ανακήρυξη τουρκικών «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» σε περιοχές πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα και δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Το υπουργείο Εξωτερικών στην ανακοίνωση του χαρακτηρίζει παράνομη την εγκαθίδρυση των συγκεκριμένων πάρκων στο μέτρο που καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα να προχωρεί μονομερώς στη δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών εκτός της εθνικής του δικαιοδοσίας.
Παράλληλα, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στον βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Ως εκ τούτου, όπως τονίζει το ΥΠΕΞ, η τουρκική ενέργεια «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα», ούτε ως προς τα διεθνή ύδατα, ούτε ως προς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επισήμανση ότι η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων σε περιοχές εκτός της δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Το υπουργείο Εξωτερικών αντιπαραβάλλει την τουρκική κίνηση με την ελληνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα προχώρησε στη θέσπισή τους σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η Αθήνα προειδοποιεί, παράλληλα, ότι ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και επιβαρύνουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Όπως σημειώνει το ΥΠΕΞ, τέτοιες κινήσεις «δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών».
Καταλήγοντας, το υπουργείο Εξωτερικών διαμηνύει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί «με συνέπεια και αποφασιστικότητα» για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας, όπως προβλέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
