Οι πρώτες σελίδες των εφημερίδων της Δευτέρας 22 Ιουνίου 2020

Νέος γύρος σκληρών συγκρούσεων μεταξύ του συριακού στρατού και των τζιχαντιστικών δυνάμεων έλαβαν χώρα χθες το βράδυ στο Ιντλίμπ και τη Χάμα.

Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο Αραβικός Στρατός της Συρίας βρέθηκε αντιμέτωπος με τζιχαντιστές που άνοιξαν πυρ κατά του στρατού κοντά στην Jabal Al-Zawiya

Η ίδιες πηγές ανέφεραν ότι ο αραβικός στρατός της Συρίας και οι τζιχαντιστές αντάρτες ανταλλάσσουν πυκνά πυρά στο μέτωπο της Jabal Al-Zawiya, ενώ ακολούθησαν κι άλλες συγκρούσεις στον βόρειο άξονα του Al-Ghaab Plain, στην ευρύτερη περιοχή της Ιντλίμπ.

Σύμφωνα με πληροφορίες και οι δύο πλευρές κατέγραψαν θύματα. Ωστόσο, ο συνολικός αριθμός των απωλειών παραμένει άγνωστος, τουλάχιστον μέχρι αυτή τη στιγμή.

Η κατάσταση παραμένει τεταμένη στο νότιο Ιντλίμπ και τη βορειοδυτική Χαμά, καθώς και ο αραβικός στρατός της Συρίας και οι τζιχαντιστές αντάρτες έχουν προωθήσει πρόσφατα ενισχύσεις στις πρώτες γραμμές των μετώπων.

Πρόσφατα, μια πηγή του Συριακού Στρατού δήλωσε ότι ο στρατός ετοιμάζεται για μια νέα επιχείρηση στην περιοχή Τζαμπάλ Αλ Ζάουγια, αναφέροντας τις συνεχείς επιθέσεις από τους τζιχαντιστές αντάρτες ως έναν από τους λόγους για την επανάληψη των συγκρούσεων.

Οι πρώτες κάλπες εν μέσω κορωνοϊού στην Ευρώπη στήθηκαν και ο νυν πρωθυπουργός της Σερβίας φαίνεται πως είναι ο μεγάλος θριαμβευτής τους.

Οι κάλπες των βουλευτικών και δημοτικών εκλογών στη Σερβία έκλεισαν στις 8:00 η ώρα το βράδυ της Κυριακής και άρχισε η καταμέτρηση των ψήφων. Η εκλογική διαδικασία εξελίχθηκε ομαλά και δεν διαπιστώθηκαν σοβαρές παρατυπίες.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του αποτελέσματος των δημοσκοπικών εταιριών IPSOS και CESID που εξήχθησαν βάσει αντιπροσωπευτικού δείγματος από ολόκληρη την επικράτεια με καταμετρημένο το 44,1% του δείγματος το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα λαμβάνει το 63,4%, το Σοσιαλιστικό Κόμμα Σερβίας 13,3% και ο συνδυασμός S.PA.S. το 3,9%.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των εταιριών αυτών, κανένα άλλο κόμμα δεν ξεπερνάει το όριο του 3% που απαιτείται για την είσοδο στη βουλή. Τα στοιχεία εταιριών δημοσκόπησης και ΜΚΟ δείχνουν επίσης ότι η προσέλευση στις κάλπες κυμάνθηκε γύρω στο 50%. Σε σύγκριση με τις βουλευτικές εκλογές του 2016 η προσέλευση ήταν μικρότερη περίπου κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες.

Η μικρή συμμετοχή αποδίδεται κυρίως στην αποχή κάποιων κομμάτων της αντιπολίτευσης που καταγγέλλουν ότι δεν επικρατούν δημοκρατικές συνθήκες για την διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών. Από το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα ανακοινώθηκε ότι η προσέλευση ανήλθε στο 50.2%. Η συμμετοχή έχει κυρίως ψυχολογική διάσταση και δεν αποτελεί κριτήριο για την εγκυρότητα των εκλογών.

Με το βλέμμα στο Κόσοβο 

Οι σημερινές εκλογές αν και δεν παρουσιάζουν ενδιαφέρον ως προς το αποτέλεσμα, θεωρούνται σημαντικές διότι όπως εκτιμάται θα επηρεάσουν τις εξελίξεις γύρω από το ζήτημα του Κοσόβου. Ο Βούτσιτς, εφόσον το κόμμα του αποκτήσει ευρεία πλειοψηφία στη Βουλή, θα έχει την πολιτική εγκυρότητα να διαπραγματευτεί ακόμη και για λιγότερο ευχάριστες λύσεις στη διαδικασία επίλυσης του ζητήματος του Κοσόβου.

Κατά γενική εκτίμηση στόχος του Αλεξάνταρ Βούτσιτς είναι να λάβει το κόμμα του, μαζί με τους μέχρι σήμερα πολιτικούς εταίρους στην κυβέρνηση, πλειοψηφία δύο τρίτων για να μπορέσει να προωθήσει την αλλαγή του Συντάγματος που θα είναι απαραίτητη εάν επιτευχθεί συμφωνία για το Κόσοβο.

Απάντηση σε υψηλούς τόνους έδωσε πριν από λίγη ώρα ο Σαράζ και η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης στις εντολές που έδωσε ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι περί ετοιμότητας του στρατού του, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «κρούει τα τύμπανα του πολέμου».

Ο Αμπντουραχμάν Σατέρ, μέλος της Κυβέρνησης Εθνικής Εθνότητας (GNA) είπε ότι η ασφάλεια και η δημοκρατία στη χώρα του βρίσκονται σε κίνδυνο, από τότε που ο αλ-Σίσι επέμεινε να φέρει στρατεύματα στη χώρα του τα οποία οι Λίβυοι δεν δέχτηκαν, μεταδίδει το Aljazeera.

“Κάτω τα χέρια σου από την Λιβύη, μην επαναλάβετε την τραγωδία της Υεμένης” έγραψε χαρακτηριστικά σε ανάρτηση του στο twitter

Σημείωσε ακόμα ότι η Αίγυπτος παρεμβαίνει στα εσωτερικά της χώρας του εδώ και τέσσερα χρόνια.

Υπενθυμίζεται ότι το Σάββατο ο Αιγύπτιος πρόεδρος έδωσε εντολή στον στρατό να είναι σε ετοιμότητα προκειμένου να πραγματοποιήσει οποιαδήποτε αποστολή εντός ή εκτός της χώρας, εν μέσω εντάσεων σχετικά με την περιφερειακή παρέμβαση της Τουρκίας στη γειτονική Λιβύη.

Προειδοποίησε επίσης τις δυνάμεις που είναι πιστές στη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) στην Τρίπολη, να μην διασχίσουν την τρέχουσα πρώτη γραμμή με τον Εθνικό Στρατό της Λιβύης (LNA) του Χαλίφα Χαφτάρ.

Ο αλ-Σίσι έκανε περιοδεία το Σάββατο σε μια αεροπορική βάση κοντά στα δυτικά σύνορα της Αιγύπτου με τη Λιβύη μήκους 1.200 χιλιομέτρων, όπου η κρατική τηλεόραση τον έδειξε να βλέπει μαχητικά αεροσκάφη και ελικόπτερα να απογειώνονται και να ελέγχει εκατοντάδες θωρακισμένα οχήματα.

«Να είστε προετοιμασμένοι να εκτελέσετε οποιαδήποτε αποστολή, εντός των συνόρων μας – ή εάν είναι απαραίτητο, εκτός αυτών», είπε σε πολλούς πιλότους της Πολεμικής Αεροπορίας και στο προσωπικό των ειδικών δυνάμεων στη βάση, σύμφωνα με το Arab News.

Ο αλ-Σίσι είπε ότι η Αίγυπτος δεν ήθελε να παρέμβει στη Λιβύη και ότι γενικά ήταν υπέρ μιας πολιτικής λύσης, πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η κατάσταση τώρα είναι διαφορετική.

“Εάν ορισμένοι πιστεύουν ότι μπορούν να διασχίσουν την πρώτη γραμμή της Σύρτης-Τζούφρας, αυτή είναι μια κόκκινη γραμμή για εμάς” είπε ενώπιον ενός ακροατηρίου που περιελάμβανε ηγέτες από φυλές της Λιβύης”.

Ο αλ-Σίσι κάλεσε εκ νέου τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές στη Λιβύη να σεβαστούν την πρώτη γραμμή και να επιστρέψουν σε συνομιλίες.

Όπως είναι γνωστό, ο Αιγύπτιος Πρόεδρος Άμπντελ Φατάχ Αλ Σίσι παρουσίασε στις 6 Ιουνίου μία ειρηνευτική πρωτοβουλία για τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου στη Λιβύη, προτείνοντας κατάπαυση του πυρός και εκλεγμένο συμβούλιο ηγεσίας.

Πρόκειται για τη «Διακήρυξη του Καΐρου», που ο Πρόεδρος Αλ Σίσι ανακοίνωσε παρουσία του Διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού Χαλίφα Χαφτάρ και του Προέδρου του Κοινοβουλίου της Λιβύης Αγκίλα Σάλεχ.

Οι πιστοί του Χαφτάρ έχουν υποστεί σοβαρές στρατιωτικές ήττες από τις δυνάμεις που πρόσκεινται στην υποστηριζόμενη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης (GNA), που εδρεύει στην Τρίπολη. 

Στην όλη κατάσταση εμπλέκονται επίσης εξωτερικές δυνάμεις  που ρίχνουν όπλα, μαχητές και χρήματα στη χώρα.

Ο Χαφτάρ υποστηρίζεται από την Αίγυπτο, την Ρωσία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ η GNA από την Τουρκία και το Κατάρ, που είναι αντίπαλοι της Αιγύπτου στην περιοχή.

Πολλές απόπειρες για την επίτευξη εκεχειρίας και την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων έπεσαν στο κενό παρότι, τις τελευταίες ημέρες, τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ξεκινήσει διαφορετικές συνομιλίες και με τις δύο πλευρές για μια συμφωνία εκεχειρίας.

Η πλούσια σε κοιτάσματα πετρελαίου Λιβύη βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση από το 2011 όταν με μια λαϊκή εξέγερση ανατράπηκε ο επί χρόνια δικτάτορας της χώρας Μουάμαρ Καντάφι. Έκτοτε έχει γίνει θέατρο σύγκρουσης αντίπαλων ομάδων.

Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου*

«Ο Τραμπ και ο Τούρκος πρόεδρος βρίσκουν κοινό έδαφος» ήταν ο τίτλος εκτενούς ρεπορτάζ των New York Times το Σάββατο 13 Ιουνίου. Η δημοσιογράφος σημείωνε ότι, ενώ πριν από δέκα μήνες ΗΠΑ και Τουρκία βρίσκονταν στο χείλος της στρατιωτικής σύγκρουσης στη βόρεια Συρία, σήμερα η εικόνα διαγράφεται εντελώς διαφορετική. Αφού ανέχθηκε την τουρκική εισβολή εναντίον των Κούρδων συμμάχων των ΗΠΑ, αποσύροντας τα αμερικανικά στρατεύματα από τη βόρεια Συρία τον περασμένο Οκτώβριο, ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε πρόσφατα ένα δεύτερο μεγάλο βήμα προσέγγισης του Ερντογάν, δίνοντας το πράσινο φως για την τουρκική στρατιωτική παρέμβαση στη Λιβύη. Με άλλα λόγια, ανέθεσε και στις δύο περιπτώσεις στην Τουρκία τον ρόλο του βασικού αναχώματος έναντι της ρωσικής διείσδυσης, κάνοντας outsourcing ενός δύσκολου καθήκοντος, το οποίο κανονικά θα έπρεπε να επωμιστεί ο αμερικανικός στρατός.

Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι στο χαρτί των New York Times, και οι ειδήσεις από τη Μόσχα ήρθαν να ενισχύσουν το ρεπορτάζ τους. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ακύρωσε προγραμματισμένη για την περασμένη Κυριακή επίσκεψή του στην Αγκυρα. Εκεί, επρόκειτο να συζητήσει με τον ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου σχέδιο για κατάπαυση του πυρός στη Λιβύη, όπου Ρωσία και Τουρκία υποστηρίζουν αντίπαλες παρατάξεις της εμφύλιας σύγκρουσης. Οπως έγινε γνωστό, η προοπτική μιας ρωσοτουρκικής συμφωνίας για εκεχειρία (κατ’ αναλογία με εκείνη των Πούτιν-Ερντογάν για την ειρήνευση στο Ιντλίμπ της Συρίας, τον Μάρτιο) απομακρύνθηκε λόγω αγεφύρωτων διαφωνιών γύρω από το μέλλον της Σύρτης.

Η στρατηγικής σημασίας πόλη, στο κέντρο της λιβυκής ακτογραμμής, που ελέγχει τους περισσότερους τερματικούς σταθμούς του λιβυκού πετρελαίου, έπεσε στα χέρια του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) του Χαλίφα Χαφτάρ τον περασμένο Απρίλιο, όταν ο ισχυρός άνδρας της Ανατολικής Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, προήλαυνε προς τα δυτικά, με στόχο την κατάληψη της Τρίπολης. Ωστόσο, η αποφασιστική παρέμβαση της Τουρκίας (με στρατιωτικούς συμβούλους, drones, όπλα και χιλιάδες μισθοφόρους που μεταφέρθηκαν από τη Συρία) ανέτρεψε τα δεδομένα υπέρ της κυβέρνησης του Φαγέζ αλ Σαράζ. Οι δυνάμεις της Τρίπολης έδιωξαν τον LNA σχεδόν από όλες τις θέσεις της Δυτικής Λιβύης που είχε καταλάβει και βρέθηκαν να προελαύνουν προς τα ανατολικά, με επόμενο στόχο τη Σύρτη. Απορρίπτοντας το σχέδιο ειρήνευσης της Αιγύπτου, που επίσης υποστηρίζει τον Χαφτάρ, η Τουρκία και ο πολιτικός της όμηρος Σαράζ (περισσότερο εκπρόσωπος Τύπου των τζιχαντιστικών πολιτοφυλακών, παρά πραγματικός ηγέτης) έκαναν σαφές ότι εννοούν να διαπραγματευτούν για εκεχειρία μόνο μετά την άλωση της Σύρτης.

Οι προσδοκίες της Τουρκίας για τη λιβυκή της επένδυση είχαν ήδη εκδηλωθεί με το μνημόνιο χάραξης ΑΟΖ, που δικαιολογημένα ανησύχησε Ελλάδα, Κύπρο και Ε.Ε. Εγιναν όμως ακόμη καθαρότερες την περασμένη Τετάρτη, όταν υψηλότατου επιπέδου τουρκική αντιπροσωπεία (πλην του Τσαβούσογλου, συμμετείχαν ο Ιμπραχήμ Καλίν, υπ’ αριθμόν 1 σύμβουλος του Ερντογάν, ο αρχηγός της μυστικής υπηρεσίας ΜΙΤ Χακάν Φιντάν και ο υπουργός Οικονομικών Μπεράτ Αλμπαϊράκ) επισκέφθηκαν την Τρίπολη. Σύμφωνα με τουρκικά και αραβικά μέσα, στο τραπέζι τέθηκαν η ανάθεση σε τουρκικές εταιρείες μεγάλων έργων στη δυτική Λιβύη, αλλά και η δημιουργία τουρκικών βάσεων στη Βόρεια Αφρική, για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Λόγος γίνεται για τη ναυτική βάση της Μισράτα και την αεροπορική της Αλ Ουατίγια, την οποία μέχρι πρόσφατα ήλεγχαν οι δυνάμεις του Χαφτάρ.

Πρέπει να θεωρείται βέβαιο, όμως, ότι η Ρωσία δεν θα επιτρέψει την προέλαση των υποστηριζόμενων από την Τουρκία δυνάμεων του Σαράζ προς την ανατολική Λιβύη, όπου έχει επενδύσει τόσα πολλά, ενδεχομένως, δε, προσβλέπει σε μια δεύτερη ρωσική βάση στη Μεσόγειο, πλάι σε εκείνη της Ταρτούς, στη Συρία. Ηδη τα ρωσικά Μιγκ και Σουχόι που μεταφέρθηκαν στη βάση της Αλ Τζούφρα, νότια της Σύρτης, για να ενισχύσουν τον Χαφτάρ, σταμάτησαν με αεροπορικούς βομβαρδισμούς την προέλαση των κυβερνητικών δυνάμεων σε απόσταση ασφαλείας από τη Σύρτη.

Με αυτά τα δεδομένα, το πιθανότερο είναι ότι, αργά ή γρήγορα, και μάλλον γρήγορα, η Λιβύη θα μετατραπεί σε ένα ασταθές ρωσοτουρκικό condominium (πεδίο συγκυριαρχίας) και θα οδεύσει προς μια προσωρινή εκεχειρία. Ενδεχομένως αυτό θα γίνει αφού ο φθαρμένος Χαφτάρ αντικατασταθεί, ως πολιτικός εκπρόσωπος της ανατολικής Λιβύης, από τον περισσότερο αποδεκτό από την Αγκυρα πρόεδρο του Κοινοβουλίου του Τομπρούκ, Ακίλα Σάλεχ. Το λιβυκό πρόβλημα είναι πιθανό να μετατραπεί σε μια παγωμένη σύγκρουση, με σποραδικές υποτροπές, καθώς Μόσχα και Αγκυρα θα έχουν περισσότερο συμφέρον να διαχειρίζονται τη διένεξη παρά να τη λύσουν, αφού θα διαιωνίζουν με αυτόν τον τρόπο τον παρεμβατικό τους ρόλο στη νότια Μεσόγειο. 

Η Ευρώπη μεταξύ Πούτιν και Ερντογάν

Καμία ευρωπαϊκή χώρα, ούτε καν η Ιταλία που στηρίζει τον Σαράζ, δεν θα αισθανόταν καλά με τον πλήρη έλεγχο της Λιβύης από τους συμμάχους της Τουρκίας. Και μόνο το γεγονός ότι αυτό θα έδινε στην Αγκυρα τον έλεγχο άλλης μιας βασικής πύλης εξόδου προσφύγων, προκαλεί εύλογη ανησυχία. Μέχρι στιγμής, όμως, μόνο η Γαλλία αντέδρασε σθεναρά, ζητώντας από το ΝΑΤΟ «να σταματήσει να στρουθοκαμηλίζει» απέναντι στην «απαράδεκτη συμπεριφορά» της Τουρκίας σε Λιβύη, Κύπρο, Αιγαίο. Γεγονός είναι ότι οι μόνες δυνάμεις που «μετράνε» στρατιωτικά στη Λιβύη είναι η Ρωσία και η Τουρκία, καθώς οι Αμερικανοί έχουν αποχωρήσει από το 2012, ενώ η Ε.Ε. δεν είναι σε θέση ούτε καν την επιχείρηση «Ειρήνη» να υλοποιήσει, υποχωρώντας στην επίδειξη δύναμης από τις τουρκικές φρεγάτες. Με ωμό ρεαλισμό, η Le Monde καλούσε, την περασμένη Τρίτη, τους ηγέτες της Δύσης να αποφασίσουν αν στο κρίσιμο λιβυκό θέατρο «έρχεται πρώτη στην ιεράρχηση των απειλών η Ρωσία ή η Τουρκία», υπονοώντας ξεκάθαρα ότι πλειοδοτεί υπέρ της δεύτερης επιλογής.

*Δημοσιογράφος στην Καθημερινή

Το μήνυμα πως η απάντηση της ΕΕ απέναντι στην Τουρκία πρέπει να είναι πάντοτε ξεκάθαρη και ενιαία και ότι «δεν πρέπει να επιτρέψουμε να μας εκβιάζει», έστειλε, με συνέντευξη στην Καθημερινή της Κυριακής, ο καγκελάριος της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς, απαντώντας σε ερώτηση για το πώς θα πρέπει η Ευρώπη να αντιμετωπίσει τον τουρκικό αναθεωρητισμό απέναντι τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Ερωτηθείς ποια θα είναι η στάση της Αυστρίας αν υπάρξουν νέες προκλήσεις από την Άγκυρα απέναντι στην Ελλάδα το καλοκαίρι, ο Αυστριακός καγκελάριος ανέφερε ότι «ελπίζουμε πως θα είναι δυνατό να σταματήσουν αντίστοιχες παραβιάσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων μελών της ΕΕ από την Τουρκία» και επισήμανε πως «είναι σημαντικό να είμαστε ξεκάθαροι με τους γείτονές μας σε περίπτωση που τέτοια γεγονότα λαμβάνουν χώρα και να δρούμε συντεταγμένα σε πολιτικό επίπεδο».

Αναφερόμενος στον τρόπο διαχείρισης της κρίσης της πανδημίας του κορονοϊού στην Ελλάδα από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο Σεμπάστιαν Κουρτς δήλωσε εντυπωσιασμένος και τόνισε πως ο Έλληνας πρωθυπουργός ενήργησε αποφασιστικά και γρήγορα.

Σε ό,τι αφορά τη διμερή σχέση Ελλάδας και Αυστρίας, ο καγκελάριος τη χαρακτήρισε «απίθανη και φοβερά δυνατή» και προσέθεσε: «Ο κ. Μητσοτάκης εργάζεται εξαιρετικά και αυτό με κάνει να θέλω να δουλέψω πολύ με εκείνον. Είναι κοινή μας πεποίθηση ότι πρέπει γρήγορα να δημιουργήσουμε και πάλι μια ισχυρή οικονομία».

Οι προκλήσεις της Τουρκίας στην περιοχή είναι στρατηγικής σημασίας ζήτημα, το οποίο βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας κατά τις επαφές των ηγετών της Κύπρου, του Ισραήλ και της Ελλάδας.

Ο πρέσβης του Ισραήλ στη Λευκωσία, Σάμι Ρέβελ, μιλώντας στον «Φιλελεύθερο» Κύπρου, ενόψει των συναντήσεων στην Ιερουσαλήμ, αναφέρεται στη σημασία των διμερών και τριμερών συνεργασιών, σχολιάζοντας τη συμπεριφορά άλλων χωρών της περιοχής.

Σύμφωνα με τον Σ. Ρέβελ οι ενέργειες της Τουρκίας βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας των συνομιλιών που είχαν οι πρωθυπουργοί του Ισραήλ και της Ελλάδας κατά την πρόσφατη  συνάντησή τους. Οι τουρκικές προκλήσεις θα είναι σίγουρα και στην ατζέντα των συνομιλιών που θα έχουν προσεχώς οι Νίκος Αναστασιάδης και Βενιαμίν Νετανιάχου. Η επίσκεψη Αναστασιάδη στο Ισραήλ, που είχε προγραμματιστεί για την ερχόμενη Τρίτη, ως γνωστόν, έχει μετακινηθεί για αργότερα.

Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου δήλωσε εκ νέου, κατά την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, ότι ο αγωγός EasteMed θα προχωρήσει. Υπάρχουν κάποιοι που πιστεύουν ότι εάν αυτός ο αγωγός δεν υλοποιηθεί, τότε η συνεργασία των τριών χωρών (Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας) δεν θα προχωρήσει. Ποια τα δικά σας σχόλια;

Οι ηγέτες της Κύπρου, του Ισραήλ και της Ελλάδας – ως γνωστόν – είχαν υπογράψει νωρίτερα αυτό τον χρόνο τη διακυβερνητική συμφωνία για τον αγωγό EastMed και είναι πλήρως αφοσιωμένοι σ’ αυτό το έργο. Όπως είδατε και κατά την επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη στο Ισραήλ υπάρχει πλήρης στήριξη από τους δύο πρωθυπουργούς στο έργο. Αυτό ισχύει και από πλευράς Κύπρου. Η κυπριακή κυβέρνηση έχει ήδη εγκρίνει τη συμφωνία και είμαστε σίγουροι ότι πολύ σύντομα θα επικυρωθεί και από τη Βουλή.

Είμαστε σε μια φάση όπου θα εγείρονται ερωτήματα. Στα εβραϊκά λέμε ότι είναι «σαν να μετράς τη θερμοκρασία μέσα στο φλιτζάνι με το τσάι». Είμαστε σε μια περίοδο που εξερχόμαστε από μια δύσκολη κατάσταση, την πανδημία, μια πρωτοφανή κατάσταση για όλους. Γι’ αυτό και δεν είναι σοφό να μετράς τη θερμοκρασία μέσα στο φλιτζάνι του τσαγιού. Πρέπει να κοιτάζουμε την ευρύτερη εικόνα.

Και η ευρύτερη εικόνα δείχνει πως τα τελευταία χρόνια είμαστε πολύ τυχεροί στο να ανακαλύψουμε μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου στην ΑΟΖ του Ισραήλ. Επίσης στην κυπριακή ΑΟΖ βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου. Μαζί οι δύο χώρες έχουν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου. Κοιτάζοντας και την ευρύτερη περιοχή οι ποσότητες είναι ακόμα μεγαλύτερες εάν προστεθούν κι αυτές τις Αιγύπτου. Αυτό είναι ένα ξεκάθαρο γεγονός.

Αναζητούμε αγορές στην περιοχή μας και ήδη στο Ισραήλ η παραγωγή ηλεκτρισμού κατά 70% προέρχεται από τη χρήση φυσικού αερίου. Όπως ξέρουμε και η Κύπρος κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.

Την ίδια ώρα, είναι ξεκάθαρο ότι η Ευρώπη δεν είναι πολύ μακριά από εμάς η οποία, πρώτον χρειάζεται ενέργεια και δεύτερον χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια. Και ο τρόπος για να γίνει αυτό είναι να συνδεθεί η περιοχή μας με την Ευρώπη. Ως εκ τούτου ο αγωγός της Ανατολικής Μεσογείου, από το Ισραήλ στην Κύπρο και προς την Ελλάδα και απ’ εκεί στην Ευρώπη είναι πολύ σημαντικός. Αυτή η σύνδεση είναι σημαντική για την ανάπτυξη της περιοχής μας αλλά και σ’ ό,τι αφορά την ανάπτυξη της συνεργασίας μας με την Ευρώπη.

Κοιτάζοντας, όμως, την ευρύτερη εικόνα βλέπουμε να υπάρχουν αντιδράσεις από γειτονικές χώρες σε σχέση με τον αγωγό EastMed,  όσον αφορά το Ενεργειακό Φόρουμ. Πώς μπορούν οι χώρες της περιοχής να ξεπεράσουν αυτές τις αντιδράσεις; 

Αυτό ήταν στην κορυφή της ατζέντας των συνομιλιών που είχαν οι πρωθυπουργοί Νετανιάχου και Μητσοτάκης, αυτή την εβδομάδα. Εγείρεις ένα πολύ σημαντικό θέμα το οποίο τυγχάνει της πλήρους προσοχής των ηγετών. Αυτό θα είναι στην κορυφή της ατζέντας της συνάντησης που θα έχουν προσεχώς ο πρωθυπουργός Νετανιάχου και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, ενώ θα συζητηθεί και μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών Νίκου Χριστοδουλίδη και Γκάμπι Ασκενάζι. Είναι ένα στρατηγικής σημασίας κεφάλαιο το οποίο πρέπει να συζητήσουμε.

Πρέπει πρώτα και κύρια να κοιτάξουμε τι κάνουμε οι ίδιοι για τον εαυτό μας. Κτίζουμε κάτι πολύ σημαντικό για το μέλλον των χωρών μας και πιστεύουμε, για το μέλλον της περιοχής. Είναι κάτι νέο που δεν προϋπήρχε. Είναι η πρώτη φορά που κτίζεται μια σύνδεση ανάμεσα στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου. Μια διασύνδεση ανάμεσα σε χώρες που ενδιαφέρονται για την ειρήνη, τη σταθερότητα, την ασφάλεια, την οικονομία, την ανάπτυξη ενεργειακών έργων και άλλων οικονομικών έργων. Είναι κάτι το νέο και σημαντικό.

Από την άλλη δεν κλείνουμε τα μάτια μας και βλέπουμε ότι υπάρχουν άλλοι που σκέφτονται διαφορετικά. Δυστυχώς ζούμε σε μια περιοχή όπου υπάρχουν εξτρεμιστικές χώρες.

Όπως γνωρίζετε έχουμε ένα σοβαρό πρόβλημα με το Ιράν και τις δράσεις του στην περιοχή. Δεν έχουμε κάτι εναντίον του ιρανικού λαού, όμως η ηγεσία του Ιράν πρόκειται για εξτρεμιστές που κινούνται συνεχώς προς μια πολύ επικίνδυνη κατεύθυνση, η οποία στρέφεται και εναντίον του ίδιου του λαού της. Μόλις πρόσφατα ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενέι, ο θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν επανέλαβε την ευχή του να δει το Ισραήλ να σβήνει από ν χάρτη. Είναι κάτι εξωφρενικό, που κανείς δεν μπορεί να ανεχθεί.

Πρόσφατα είχε γίνει λόγος για συνομιλίες μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ για τον καθορισμό ΑΟΖ ανάμεσα στις δύο χώρες. Ποια είναι τα σχόλια σας;

Πρώτα απ’ όλα είχε δηλωθεί ξεκάθαρα από δική μας πλευράς ότι πρόκειται για fake news, ψεύτικες ειδήσεις. Είχαμε υπογράψει με την Κύπρο το 2010 συμφωνία καθορισμού των θαλάσσιων ζωνών και των αποκλειστικών μας ζωνών. Αποτελεί επίσης τη βάση για την προώθηση της συνεργασίας σε διμερή και περιφερειακά έργα. Κατ’ επανάληψη έχουμε εκφράσει την αναγνώριση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου στην αποκλειστική της οικονομική ζώνη. Υπάρχει αλληλεγγύη με την Κύπρο σε σχέση με τις δραστηριότητες της Τουρκίας εντός της κυπριακής ΑΟΖ.

Παρακολουθούμε, με σοβαρή ανησυχία, όλες αυτές τις δραστηριότητες της Τουρκίας. Στη δήλωσή τους οι πρωθυπουργοί του Ισραήλ και της Ελλάδας, μετά τη συνάντησή τους, ήταν πολύ ξεκάθαροι σ’ αυτό το θέμα. Τόνισαν τον σεβασμό στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών στις αποκλειστικές τους οικονομικές ζώνες και την υφαλοκρηπίδα τους. Εκφράζοντας επίσης την αντίθεσή τους στις όποιες ενέργειες οδηγούν σε αποσταθεροποίηση της περιοχής της ανατολική Μεσογείου. Η προσεχής επίσκεψη του Προέδρου Αναστασιάδη μαζί με τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για να συζητήσουμε αυτά τα ζητήματα.

Ένα από τα θέματα που απασχολούν έντονα το Ισραήλ είναι το ζήτημα της Δυτικής Όχθης και έχει λεχθεί ότι υπάρχει πρόθεση του πρωθυπουργού Νετανιάχου να το συζητήσει με τους ηγέτες της Κύπρου και της Ελλάδας. Τι ρόλο μπορεί να παίξει η Κύπρος, λαμβάνοντας υπόψη τις δικές τις ευαισθησίες;

Η Κύπρος μπορεί να βοηθήσει στο να γίνουν κινήσεις προς τη σωστή κατεύθυνση. Δυστυχώς, είδαμε όλα αυτά τα χρόνια ότι οι Παλαιστίνοι απορρίπτουν την κάθε πρόταση χάνοντας τη μια μετά την άλλη τις ευκαιρίες. Δεν θέλουν να αναγνωρίσουν την εθνική πατρίδα των Εβραίων. Ζητούμε να υπάρχουν διευθετήσεις στα ζητήματα της ασφάλειας. Όλα αυτά τα απορρίπτουν.

Αντί να εμπλακούν εποικοδομητικά σε προσπάθειες λύσης των προβλημάτων, επιλέγουν να προστρέχουν σε διεθνείς οργανισμούς, όπως τα Ηνωμένα Έθνη, επιζητώντας αντιϊσραλινή προπαγάνδα. Ενέργειες που είναι καταστροφικές ως προς την προώθηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στο Ισραήλ και τους Παλαιστίνιους.

Αυτό που θέλουμε από την Κύπρο είναι να βοηθήσει στις προσπάθειες να κινηθούμε προς τα εμπρός. Να βοηθήσει στο να αντιμετωπιστεί όλος αυτός ο απορριπτισμός από πλευράς Παλαιστινίων. Θέλουμε βοήθεια στο να αναζητηθούν θετικές λύσεις. Έχουμε αυτή τη στιγμή ενώπιόν μας την πρόταση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ.

Μια πολύ σημαντική πρόταση η οποία αγγίζει τα σοβαρά ζητήματα ασφάλειας. Όπως για παράδειγμα ο αφοπλισμός της Χαμάς στη Γάζα, το οποίο για μας είναι  θεμελιώδες. Είναι ο μόνος τρόπος για να ζήσουμε ειρηνικά και ο κόσμος στο νότιο Ισραήλ μπορεί να ζήσει φυσιολογικά όπως όλοι οι άλλοι. Είναι ευθύνη της παλαιστινιακής ηγεσίας. Πρέπει να αναλάβει αυτή την ευθύνη και να συμβάλει προς κατεύθυνση του αφοπλισμού της Χαμάς. Αναμένουμε από την Κύπρο ότι θα στείλει αυτό το μήνυμα.