Το διάστημα 15 – 18 Ιουνίου πραγματοποιήθηκε στο Μυρτώο άσκηση μικρής κλίμακάς του Πολεμικού Ναυτικού (ΠΝ). Η είδηση όμως ήταν η παρθενική εμφάνιση του ενός εκ των δύο νεοαποκτηθέντων Πλοίων Γενικής Υποστήριξης (ΠΓΥ), ΑΤΛΑΣ 1.

Το πλοίο, το οποίο ναυπηγήθηκε το 1999 για εμπορική χρήση και που το 2019 ο εφοπλιστής Πάνος Λασκαρίδης δώρισε στο Πολεμικό Ναυτικό. Μάλιστα, τον περασμένο Μάρτιο δώρισε και δεύτερο Πλοίο Γενικής Υποστήριξης, με την ονομασία «ΗΡΑΚΛΗΣ».

Το ΑΤΛΑΣ, ήταν η πρώτη φορά που πήρε μέρος σε άσκηση του Πολεμικού Ναυτικού, κατά την διάρκεια της οποίας χρησιμοποιήθηκε σε μεταφορά φόρτου εφοδίων και κρίσιμου βαρέως υλικού. Στις δυνατότητές τους είναι ο ανεφοδιασμός τους Στόλου, όπως η πετρέλευση πλοίων σε ανοιχτή θάλασσα κι παροχή λιπαντικών ή ακόμη και πόσιμου νερού. Και τα δύο πλοία υπάγονται στην διοίκηση φρεγατών. Όμως, οι δυνατότητές τους, και η ένταξή τους στον Ελληνικό Στόλο, προσδίδουν στο ΠΝ μία μονοπωλιακή δυνατότητα. Τα συγκεκριμένα πλοία διαθέτουν Dynamic Positioning System, δηλαδή σύστημα σταθεροποίησης σε ακινησία κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες.

Αυτό, όπως και ο σχεδιασμός τους, τα καθιστά ως τα μοναδικά πλοία Πολεμικού Ναυτικού σε όλη την Μεσόγειο που έχουν την δυνατότητα διάσωσης υποβρυχίων. Κάτι που δημιουργεί μονοπωλιακή πολιτική και φέρνουν την χώρα μας σε εξαιρετικά πλεονεκτική θέση όχι μόνο λόγω της δυνατότητας ανάληψης ιδιαίτερων αποστολών αλλά και υψηλών δυνατοτήτων. Και αυτή τη δυνατότητα το Πολεμικό Ναυτικό την απέκτησε αθόρυβα, με δύο δωρεές πολύ σημαντικές, που πλέον το φέρνουν σε πλεονεκτική θέση στην Μεσόγειο, αφού όποιος χρειαστεί βοήθεια σε υποβρυχιακό επίπεδο μόνο το ΠΝ θα μπορεί να του την προσφέρει, με το ανάλογο κόστος βέβαια.

Κοντά σε συμφωνία δημιουργίας Διεθνούς Εκπαιδευτικού Κέντρου Πτήσεων στην Καλαμάτα βρίσκονται Ελλάδα και Ισραήλ, έπειτα από την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ιερουσαλήμ την περασμένη εβδομάδα.

Το ενδεχόμενο ολοκλήρωσης αυτής της συμφωνίας αναμένεται να δώσει ανάσα στην Πολεμική Αεροπορία, η οποία έως σήμερα πραγματοποιεί τις εκπαιδεύσεις των εκπαιδευομένων της Σχολής Ικάρων με εξαιρετική δυσκολία λόγω του πεπαλαιωμένου υλικού και, προφανώς, δεν μπορεί να προσελκύσει πιλότους από την ευρύτερη περιοχή.

Κατά την επίσκεψή του στην Ιερουσαλήμ, ο κ. Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον διευθύνοντα σύμβουλο της ELBIT, της εταιρείας η οποία έχει αναλάβει τη συγκεκριμένη πρόταση για την Καλαμάτα. Για το έργο αυτό στην 120 Πτέρυγα Εκπαίδευσης Αέρος στην Καλαμάτα (το κόστος του οποίου υπολογίζεται σε περίπου 1,4 δισ. ευρώ σε βάθος 20 ετών), υπάρχει εκφρασμένο ενδιαφέρον και από την καναδική πλευρά (CAE). Ωστόσο είναι απολύτως σαφές ότι η Αθήνα συζητεί με την Ιερουσαλήμ με στρατηγικούς όρους, ως εκ τούτου, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, το Ισραήλ φαίνεται να έχει κάποιο προβάδισμα. Οι σχέσεις της Π.Α. με την ισραηλινή αεροπορία είναι ήδη πολύ στενές και αποτελούν ίσως τον πλέον ισχυρό πυλώνα της στρατηγικής σχέσης στον τομέα της Αμυνας. Αλλωστε, πρόκειται για δύο από τις καλύτερες αεροπορίες στον κόσμο, με βάση μετρήσιμα στοιχεία από εκπαιδεύσεις, ασκήσεις και επιδόσεις σε όλους τους τομείς.

Τα οφέλη για την Π.Α. θα είναι άμεσα, καθώς θα αναβαθμιστεί το σύστημα εκπαίδευσης στα ελικοφόρα αεροσκάφη. Θα αναλάβουν, επίσης, τη συντήρηση των αεροσκαφών και την αναβάθμιση του συστήματος επίγειας εκπαίδευσης (δηλαδή των προσομοιωτών). Οι πιλότοι θα εκπαιδεύονται στο ολοκληρωμένο σύστημα του νέου εκπαιδευτικού αεριωθουμένου. Λεπτομέρειες γι’ αυτό δεν έχουν ακόμα διευκρινιστεί, ωστόσο κατά πάσα πιθανότητα στη θέση των επί πέντε δεκαετίες αξιόπιστων αλλά παρωχημένων πια T-2 Buckeye, θα διατεθούν τα ιταλικής κατασκευής Μ-346 (Alenia Aermacchi). Η ανάγκη της Π.Α. δεν εκφράστηκε τώρα, αλλά αποτελεί ένα σχέδιο τουλάχιστον πέντε ετών, κυρίως λόγω της υφιστάμενης φθοράς στον εκπαιδευτικό στόλο.

Ουσιαστικά στην πρόταση της ισραηλινής ELBIT περιλαμβάνονται οι εξής τρεις διαστάσεις:

Πρώτον, η δημιουργία διεθνούς εκπαιδευτικού κέντρου πτήσεων στην Καλαμάτα με χρηματοδοτική μίσθωση. Ουσιαστικά θα δίνεται η δυνατότητα σε αεροπορίες από άλλες πλευρές της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής να εκπαιδεύονται στην Ελλάδα. Πρακτικά ένα τέτοιο εκπαιδευτικό κέντρο θα λειτουργήσει ανταγωνιστικά και προς την Ιταλία, όπου ήδη προσφέρονται αυτού του είδους οι υπηρεσίες, όπως στο Κέντρο Αεροπορικής Εκπαίδευσης του Λέτσε.

Δεύτερον, συμβάλλεται η εταιρεία που θα αναλάβει την παροχή αυτής της υπηρεσίας στους εκπαιδευόμενους πιλότους της Π.Α., αλλά και άλλων πιθανών αεροποριών του κόσμου, με στόχο η Καλαμάτα να εξελιχθεί σε διεθνές κέντρο εκπαιδευτικών πτήσεων. Στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Καλαμάτας περιλαμβάνονται και οι καλές κλιματικές συνθήκες, αλλά και η τοποθεσία της 120 ΠΕΑ εκτός των βασικών αεροδιαδρόμων, κάτι που την καθιστά αρκετά απομονωμένη για εκπαιδευτικές πτήσεις.

Τρίτον, η οικονομική διάσταση. Τόσο η πρόταση της ELBIT όσο και η καναδική φθάνουν περίπου στο 1,4 δισ. ευρώ, έχουν βάθος 20 ετών, ενώ παρέχονται περίπου 10.000 ώρες πτήσεις για κάθε χρόνο. Στην Π.Α. προσφέρεται, μεταξύ άλλων, η αναβάθμιση των διαθεσιμοτήτων των εκπαιδευτικών ελικοφόρων, ώστε αυτά να μην είναι ποτέ κάτω από τον αριθμό των 25 στη διάθεση των Ικάρων. Σήμερα οι διαθεσιμότητες είναι πολύ χαμηλότερες και σπάνια ξεπερνούν το 50% αυτού του αριθμού.

Η επίσκεψη του κ. Μητσοτάκη στο Ισραήλ, αλλά και οι επαφές που είχε στην Ιερουσαλήμ ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος, έδειξε τις τεράστιες δυνατότητες που υπάρχουν για συνεργασία στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Οι φάκελοι για το Διεθνές Εκπαιδευτικό Κέντρο Πτήσεων στην Καλαμάτα βρίσκονται στα χέρια του κ. Παναγιωτόπουλου, όπως και μια σειρά άλλες υποθέσεις, όπως το εθνικό τυφέκιο (υπάρχει, μεταξύ άλλων, και ισραηλινή πρόταση γι’ αυτό) και η ανάπτυξη του εθνικού UAV με ισραηλινή τεχνογνωσία, αλλά και η εξέλιξη του προγράμματος συνεργασιών από το φθινόπωρο και μετά, ή και αργότερα, λόγω των περιορισμών της πανδημίας. Εκεί που τα πράγματα φαίνονται ιδιαιτέρως δύσκολα και παρατηρούνται προβλήματα είναι στη διαδικασία ιδιωτικοποίησης της ΕΛΒΟ. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι ταχέως θα προχωρήσουν οι συζητήσεις (κυρίως μέσω του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης) για τη δημιουργία δομών κυβερνοασφάλειας.

Διαβουλεύσεις

Οι επαφές με το Ισραήλ έχουν, βεβαίως, και σοβαρότατη πολιτική διάσταση. Δεν είναι τυχαίο ότι οι κ. Μητσοτάκης και Νετανιάχου επέλεξαν να βρεθούν διμερώς και να μην προχωρήσουν σε τριμερή. Ηταν προγραμματισμένη να γίνει αυτή την εβδομάδα και διμερής Νετανιάχου – Αναστασιάδη στην Ιερουσαλήμ, αλλά η ανάκαμψη της πανδημίας στο Ισραήλ ανέβαλε την πτήση του Κύπριου προέδρου. Αμέσως μετά ακολούθησε το ταξίδι του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στην Αίγυπτο, όπου κατ’ αρχάς συμφωνήθηκε να πραγματοποιηθεί νέος γύρος διαβουλεύσεων στην Αθήνα, στις αρχές Ιουλίου, ανάμεσα στα τεχνικά κλιμάκια. Ο κ. Μητσοτάκης εξήγησε ξανά την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο στους ομολόγους του της Ε.Ε. την Παρασκευή και ευελπιστεί, εκτός απροόπτου, να τα πει και από κοντά τον Ιούλιο στις Βρυξέλλες. Για την Αθήνα, ερώτημα αποτελεί βεβαίως η στάση που θα τηρήσει η Τουρκία και αν μέχρι τον Σεπτέμβριο υπάρχει δυνατότητα κάποιας σοβαρής διπλωματικής εξέλιξης, που θα αποσοβήσει εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή του τουρκολιβυκού μνημονίου, η οποία περιλαμβάνει την Κρήτη, τα ανατολικά Δωδεκάνησα και το Καστελλόριζο. Η συμφωνία Ελλάδας – Ιταλίας φαίνεται πως έχει ενεργοποιήσει κάποια αντανακλαστικά στην Αγκυρα, όπως φάνηκε και στην προχθεσινή συνάντηση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου με τον Ιταλό ομόλογό του Λουίτζι ντι Μάιο.

Οι ΗΠΑ και η Ρωσία ξεκίνησαν σήμερα ξανά στη Βιένη διαπραγματεύσεις για τον περιορισμό των πυρηνικών τους οπλοστασίων, οι οποίες κινδυνεύουν με αποτυχία προτού καν αρχίσουν από την επιμονή της Ουάσινγκτον να συμμετάσχει σε αυτές και η Κίνα, κάτι που το Πεκίνο αρνείται.

Οι αντιπροσωπείες των δύο χωρών έφτασαν περίπου στις 08:30 στο παλάτι Νίντερόστεραϊχ όπου θα πραγματοποιηθούν οι συνομιλίες, στο κέντρο της πρωτεύουσας της Αυστρίας, χωρίς να κάνουν δηλώσεις.

Ο πρεσβευτής Μάρσαλ Μπίλινγκλι, εκπρόσωπος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ζητήματα αφοπλισμού, και ο Ρώσος υφυπουργός Εξωτερικών Σεργκεϊ Ριαμπκόφ αναμένεται να συζητήσουν για αρκετές ημέρες τη διμερή συνθήκη New Start, την οποία οι δύο χώρες υπέγραψαν το 2010 και λήγει στις 5 Φεβρουαρίου 2012, λίγο μετά το τέλος της τρέχουσας θητείας του Τραμπ.

Οι όροι της συνθήκης New Start, που περιλαμβάνονται στο γενικότερο πλαίσιο της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (TNP) του 1968, προβλέπουν τον περιορισμό σε 700 του αριθμού των εκτοξευτήρων πυρηνικών όπλων που μπορούν να διαθέτουν Ρωσία και ΗΠΑ και σε 1.550 τον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών.

Η Μόσχα ζητεί την έναρξη συνομιλιών για την ανανέωση της New Start από το τέλος του 2019, όμως η Ουάσινγκτον μέχρι τώρα έθετε ως προϋπόθεση για τις διαπραγματεύσεις τη συμμετοχή και της Κίνας.

“Το μεγαλύτερό μας πρόβλημα είναι η απουσία διαφάνειας από την πλευρά της Κίνας”, είχε εξηγήσει την Παρασκευή μιλώντας στο CBS ο Αμερικανός εκπρόσωπος στη Διάσκεψη για τον Αφοπλισμό Ρόμπερτ Γουντ.

“Το κινεζικό οπλοστάσιο θα διπλασιαστεί τα επόμενα δύο χρόνια. Αυτό φυσικά μας ανησυχεί πολύ”, είχε προσθέσει.

“Εκτιμούμε ότι θα ήταν σωστή και λογική η παράταση της New Start, όμως ο κόσμος δεν γυρνά μόνο γύρω από τη συμφωνία αυτή”, επεσήμανε από την πλευρά του ο Ριαμπκόφ στο πρακτορείο Interfax.

Ρωσία και ΗΠΑ εξακολουθούν να κατέχουν περισσότερο από το 90% των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών της Στοκχόλμης για την Ειρήνη (Sipri).

Η Κίνα, που θεωρεί ότι το οπλοστάσιό της είναι ακόμη πολύ κατώτερο, αρνείται να συμμετάσχει σε τριμερείς διαπραγματεύσεις, αλλά έχει εμφανιστεί ανοικτή σε συνομιλίες με τη συμμετοχή πολλών χωρών.

“Οι ΗΠΑ θα έπρεπε να μειώσουν δραστικά το οπλοστάσιό τους, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις να συμμετάσχουν και άλλες πυρηνικές δυνάμεις σε πολυμερείς συνομιλίες”, ανήρτησε πρόσφατα στο Twitter το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών.

“Θα δούμε”, αυτή ήταν η απάντηση του Μπίλινγκσλι όταν ρωτήθηκε από το Reuters ποιο περιμένει να είναι το αποτέλεσμα των συνομιλιών κατά την άφιξή του στο παλάτι Νίντερόστεραϊχ

Ο Ριαμπκοφ ήταν εξίσου επιφυλακτικός: “Ας δούμε, ας δούμε. Είμαστε πάντα αισιόδοξοι”, είπε απλώς.

“Κυνική δικαιολογία”

“Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει καμία πρόθεση να παρατείνει τη New Start σε αυτό το στάδιο και προσπαθεί να εκμεταλλευθεί τη στάση της Κίνας για τις τριμερείς συνομιλίες ως μια κυνική δικαιολογία” προκειμένου να αποσυρθεί από τη συμφωνία, εκτίμησε ο Ντάριλ Κίμπαλ του αμερικανικού ανεξάρτητου οργανισμού Arms Control Association.

O Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος έχει ήδη αποσύρει τη χώρα του από τρεις διεθνείς συνθήκες για τον αφοπλισμό: τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τη συνθήκη INF για τα πυρηνικά όπλα μεσαίου βεληνεκούς και τη συνθήκη “Ανοικτών Ουρανών” που προβλέπει την επαλήθευση των στρατιωτικών κινήσεων και τον περιορισμό των εξοπλισμών.

Σύμφωνα με τη Σάνον Κάιλ, διευθύντρια του προγράμματος Πυρηνικού Αφοπλισμού, Ελέγχου Όπλων και μη Διάδοσης του Sipri, “η εποχή των διμερών συμφωνιών ελέγχου των πυρηνικών όπλων μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ ενδέχεται να φτάνει στο τέλος της”

“Η Τουρκία προσπαθεί να κάνει αυτό που έχει στο μυαλό της, να δημιουργήσει μια διαφορετική κατάσταση στην ΑΟΖ διαφορετική από αυτή που προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο” δήλωσε ο τέως υπουργός Εθνικής Άμυνας, Ευάγγελος Αποστολάκης, μιλώντας στον realfm 97,8 και στους Γιώργο Χουδαλάκη, Ιωσήφ Καλαμαράκη και Στεφανία Κασίμη.

“Είδαν οι Τούρκοι ότι έχουμε πρόθεση και είμαστε διαλλακτικοί και το δείξαμε στους Ιταλούς. Γιατί λοιπόν να μην είμαστε και με αυτούς και γι’αυτό άρχισαν να προσεγγίζουν διαφορετικά την κατάσταση, να μιλήσουμε και να τα βρούμε. Σταμάτησαν τη σκληρή απειλή” πρόσθεσε. Ερωτηθείς αν συνυπογράφει τη δήλωση του στρατηγού Φλώρου απάντησε “η δήλωση ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι έτοιμες και ότι υπάρχει αποφασιστικότητα να απαντήσουν στην όποια παραβίαση, είναι στη σωστή κατεύθυνση, για να καταλάβουν ότι δεν βάζουμε την ουρά στα σκέλια. Όταν μας απειλούν δεν μπορούμε να είμαστε παθητικοί. Βέβαια, όταν οι απειλές είναι λεκτικές και οι απαντήσεις είναι λεκτικές, το θέμα είναι τι γίνεται όταν γίνουν πράξεις”.

“Η Ελλάδα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ζημιά στην Τουρκία. Δεν συμφέρει κανέναν, δεν κερδίζει τίποτε η Τουρκία κάνοντας μια πολεμική σύρραξη, αν αναγκαστεί βέβαια θα το κάνει” υπογράμμισε.

Οι αγώνες Λαμία – Πανιώνιος και ΑΕΛ – Βόλος και για την 3η αγωνιστική των play out της Super League 1 ξεχωρίζουν από το πρόγραμμα των σημερινών αθλητικών μεταδόσεων.

Αναλυτικά οι αθλητικές μεταδόσεις της ημέρας:

16:30 COSMOTE SPORT 4 HD Γκραν Κανάρια – Μπούργκος ACB Liga Endesa

19:30 COSMOTE SPORT 4 HD Ρεάλ Μαδρίτης – Βαλένθια ACB Liga Endesa

19:30 Novasports 1HD ΑΕΛ – Βόλος Super League

20:00 ΕΡΤ Sports HD Λαμία – Πανιώνιος Super League

20:30 COSMOTE SPORT 2 HD Λεγανές – Γρανάδα Ισπανικό Πρωτάθλημα

20:30 Novasports 3HD Φιορεντίνα – Μπρέσια Serie A

20:30 Novasports 2HD Λέτσε – Μίλαν Serie A
22:00 COSMOTE SPORT 3 HD Μάντσεστερ Σίτι – Μπέρνλι Πρέμιερ Λιγκ

22:30 COSMOTE SPORT 4 HD Σαραγόσα – Ανδόρα ACB Liga Endesa

22:45 Novasports 1HD Μπολόνια – Γιουβέντους Serie A

23:00 COSMOTE SPORT 2 HD Βιγιαρεάλ – Σεβίλλη Ισπανικό Πρωτάθλημα 2019 – 2020

Διαβάστε τα πρωτοσέλιδα των αθλητικών εφημερίδων.

Ο ενιαίος αμυντικός χώρος Ελλάδας-Κύπρου είναι επίκαιρος όσο ποτέ και ας φαίνεται ότι έχει εγκαταλειφθεί. Σε μια ομιλία του πριν από 12 χρόνια ο Γεράσιμος Αρσένης αναφέρθηκε στην τεράστια για τον ελληνισμό σημασία του του Δόγματος για τον Ενιαίο Αμυντικό Χώρο, για το πώς ξεκίνησε (1993) και γιατί έχει αλλάξει τα δεδομένα στην ανατολική Μεσόγειο. Η τουρκική κινητικότητα τον τελευταίο χρόνο, προσπαθεί να ανατρέψει ισορροπίες ετών και γι αυτό αξίζει να θυμηθούμε και πάλι, το Δόγμα του ΕΑΧ. Αλήθεια η κυβέρνηση  το θυμάται;

«Η γεωστρατηγική σημασία του Δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου

Ελλάδας-Κύπρου»

Του Γεράσιμου Δ. Αρσένη

Πρώην Υπουργού Εθνικής Άμυνας

Η γεωπολιτική σημασία της Κύπρου στάθηκε ο μοιραίος παράγοντας στην τραγωδία της Μεγαλονήσου. Αν η Κύπρος δεν αποτελούσε κλειδί στη διαμόρφωση των συσχετισμών ανάμεσα στις αντιμαχόμενες δυνάμεις για οικονομική, πολιτική και στρατιωτική επιρροή στη Ν.Α. Μεσόγειο, το λεγόμενο «κυπριακό πρόβλημα» θα είχε επιλυθεί από καιρό!

Ούτε και το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΕΑΧ) Ελλάδος-Κύπρου (ή πιο ορθά Θράκης-Αιγαίου-Κύπρου) θα αντιμετώπιζε λυσσαλέα αντίδραση αν δεν ανέτρεπε ισορροπίες ανάμεσα στους ποικιλώνυμους παίκτες στην περιοχή. Είναι λοιπόν στη μοίρα του Ελληνισμού, ακόμα και απλά ζητήματα που αφορούν στην άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων, να εμπλέκονται στα αδιέξοδα γρανάζια του διεθνούς ανταγωνισμού.

Έτσι η απόφαση δύο κρατών μελών του Ο.Η.Ε. να συνεργασθούν στο στρατιωτικό τομέα για να ισχυροποιήσουν την άμυνά τους έναντι κοινής απειλής, αν και αποτελεί πράξη συμβατή με τον καταστατικό χάρτη του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο, εξελίχθηκε σε επίμαχο θέμα στους διεθνείς κύκλους, στην Ελλάδα και στην Κύπρο.

Η εξέταση της εξέλιξης του δόγματος του ΕΑΧ κάτω από το πρίσμα της γεωπολιτικής σημασίας της Κύπρου αναδεικνύει την πραγματική διάσταση του ζητήματος και καταρρίπτει το μύθο ότι τα προβλήματα που ανέκυψαν ήταν αποκλειστικά απότοκα λανθασμένων χειρισμών στο επίπεδο των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Μια σύντομη ιστορική αναδρομή

Την 16^η Νοεμβρίου 1993 πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Πρωθυπουργού της Ελλάδος Ανδρέα Παπανδρέου και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Γλαύκου Κληρίδη, παρουσία των Υπουργών Εξωτερικών και στελεχών των Υπουργείων των δύο χωρών. Στη συνέντευξη τύπου που ακολούθησε, ο Πρόεδρος Κληρίδης μεταξύ άλλων δήλωσε ότι «είχαμε επίσης σύμπτωση απόψεων πάνω στο θέμα του τι πρέπει να γίνει για να ενταχθεί η Κύπρος στον αμυντικό σχεδιασμό της Ελλάδος». Ο Έλληνας Πρωθυπουργός ήταν σαφέστερος: «Οι εκτιμήσεις μας … για το τι δέον γενέσθαι συμπίπτουν. … Η βασική δέσμευση της Ελλάδος ότι αν υπάρξει προέλαση τουρκικών στρατευμάτων, αυτό οδηγεί σε πόλεμο, αυτή η γενική αρχή προωθήθηκε σε βάθος. Πρώτον, με την έννοια ότι η αμυντική γραμμή της Ελλάδος περιλαμβάνει την Κύπρο και δεύτερον ότι είναι απαραίτητος ο συντονισμός και κοινός σχεδιασμός της άμυνας του Ελληνισμού, Ελλάδας και Κύπρου».

Είναι αξιοσημείωτο ότι στη συνάντηση αυτή δεν παρέστησαν οι Υπουργοί Άμυνας των δύο χωρών. Η συνάντηση, άλλωστε, είχε ως κύρια θέματα την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη σύγκληση Πανεθνικής Διάσκεψης. Ορθά, όμως, η συνάντηση αυτή θεωρήθηκε ως η αφετηρία του Δόγματος του ΕΑΧ, γιατί τότε με σαφείς δηλώσεις ανετράπη το δόγμα του «η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάδα συμπαρίσταται». Ο Πρωθυπουργός, απαντώντας σε σχετικό ερώτημα δημοσιογράφου, δήλωσε λακωνικά «Μάλιστα, η σημερινή συνάντηση το έχει ανατρέψει». Ο Κληρίδης συμπλήρωσε «Αυτό το δόγμα ανετράπη με την ομιλία μου στη Βουλή των Αντιπροσώπων, όταν είπα ότι για μένα συνεργασία σημαίνει ‘αλληλοενημέρωση, συναποφάσεις’, και δε σημαίνει η Κύπρος αποφασίζει και ακολουθεί η Ελλάς ή αποφασίζει η Ελλάς και ακολουθεί η Κύπρος. Σημαίνει συναποφάσεις».

Η συνάντηση δεν προσδιόρισε διαδικασίες υλοποίησης της αμυντικής συνεργασίας. Ίσως, κατά την άποψη ορισμένων κύκλων, το θέμα θα μπορούσε να μείνει στο επίπεδο της ανακοίνωσης των προθέσεων. Το Υπουργείο Άμυνας, όμως, πήρε την πρωτοβουλία υλοποίησης της συνεργασίας με κάλυψη του Πρωθυπουργού και ένθερμη στήριξη από τον Πρόεδρο Κληρίδη και τον Υπουργό Άμυνας της Κύπρου κ. Κ. Ηλιάδη. Καταλυτικό ρόλο στην υλοποίηση της συνεργασίας έπαιξε και ο νεοδιορισθείς και ικανότατος Αρχηγός της Εθνικής Φρουράς, Στρατηγός Ν. Βορβολάκος.

Το Δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου Ελλάδος-Κύπρου

Το Δόγμα του ΕΑΧ, όπως αποκλήθηκε στη συνέχεια η «ένταξη της Κύπρου στον αμυντικό σχεδιασμό της Ελλάδος», δεν ήταν ένα στρατιωτικό εγχείρημα στη στενή έννοια – αλλά ένα ευρύτερο σχέδιο μέσα σ’ ένα σαφές στρατηγικό και πολιτικό πλαίσιο.^[1]

Ακρογωνιαίος λίθος της νέας προσέγγισης ήταν η εκτίμηση ότι η κατάρρευση του ψυχροπολεμικού διπολικού συστήματος μετά το ’89, και η ρευστότητα της επακόλουθης παγκοσμιοποίησης, άλλαξε δραματικά τις παραμέτρους του παιχνιδιού και προσέφερε νέες ευκαιρίες στον Ελληνισμό.

Στην περίοδο του διπολικού ψυχροπολεμικού συστήματος, η Ελλάδα είχε αποκοπεί από τη φυσιολογική της οικονομική και κοινωνική ενδοχώρα στα Βαλκάνια. Έμεινε ένα κομμάτι της Δύσης, ξεκομμένο, από γεωγραφική άποψη, από τη Δυτική Ευρώπη. Η Κύπρος ακολούθησε το δρόμο των Αδεσμεύτων και χαρακτηρίσθηκε ως μια χώρα της Μέσης Ανατολής και όχι ως μέρος του Ελληνισμού, ως χώρα της Ευρώπης. Την ίδια εποχή η Τουρκία εκμεταλλεύθηκε την αναβαθμισμένη στρατιωτικοπολιτική της θέση και ακολούθησε ένα μακροχρόνιο πρόγραμμα τουρκικού επεκτατισμού.

Ήταν η εποχή που χάθηκε ο Ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης, ήταν η εποχή που αφελληνίσθηκαν η Ίμβρος και η Τένεδος. Ακολούθησε η τραγωδία της Κύπρου με την παράνομη κατοχή ενός μεγάλου τμήματος από τουρκικά στρατεύματα. Ήταν η εποχή της συρρίκνωσης του Ελληνισμού.

Σ’ όλη αυτήν την περίοδο, ο Ελληνισμός στάθηκε αδύναμος να υπερασπισθεί τα συμφέροντά του. Αντίθετα, επικράτησαν τελικά οι πολιτικοί στόχοι του Αγγλο-Αμερικανικού παράγοντα για επιρροή στην περιοχή: ελεγχόμενη εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, αποθάρρυνση πολιτικής και στρατιωτικής παρουσίας της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, μείωση της πολιτικής παρουσίας του Ελληνισμού στην Κύπρο, δηλαδή διχοτόμηση της Κύπρου. Αντίθετα, ο τουρκικός επεκτατισμός χρησιμοποιήθηκε από τις ίδιες δυνάμεις ως ένα βολικό εργαλείο στη διαμόρφωση του στρατιωτικοπολιτικού σκηνικού στην περιοχή.

Ήταν φυσικό η κατάσταση αυτή να είχε δημιουργήσει ένα κλίμα απογοήτευσης, ακόμα και ηττοπάθειας, που αποθάρρυνε κάθε πρωτοβουλία ανατροπής της υφιστάμενης κατάστασης.

Ενώ η ψυχροπολεμική περίοδος κατέτασσε τον διασπασμένο Ελληνισμό στο περιθώριο των ευρωπαϊκών εξελίξεων, η νέα μακρά μεταβατική περίοδος που ακόμη διανύουμε, παρά τη ρευστότητα που την χαρακτηρίζει, προσφέρει ευκαιρίες στον Ελληνισμό να διεκδικήσει την ενότητά του, να επανακτήσει τις σχέσεις του με την παραδοσιακή του ενδοχώρα στα Βαλκάνια, στις χώρες του Εύξεινου Πόντου και στην Ανατολική Μεσόγειο, να εντάξει τον Ελληνισμό σε ένα ευρωπαϊκό σχέδιο που εμπεριέχει την Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Κυπριακή Δημοκρατία ως απαραίτητα στοιχεία ολοκλήρωσης ενός πανευρωπαϊκού οράματος. Υπό αυτό το πρίσμα, βασικοί άξονες της εθνικής στρατηγικής του Ελληνισμού^[2] θεωρήθηκαν οι εξής:

1.      Σαφής ευρωπαϊκός προσανατολισμός του Ελληνισμού.

2.      Επιθετική οικονομική πολιτική της Ελλάδος και της Κύπρου, οικονομική, πολιτική και πολιτιστική συνεργασία στα Βαλκάνια, στις χώρες του Εύξεινου Πόντου, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Αφρική, οικονομική συνεργασία με τη Ρωσία και συμμετοχή σε δραστηριότητες ανάπτυξης ενεργειακών κόμβων.^[3]

3.      Αμυντική πολιτική που καλύπτει τον ενιαίο χώρο του Ελληνισμού και αναπτύσσει δίκτυα αμυντικής συνεργασίας στην περιοχή.

Παραθέτω τα παραπάνω γιατί θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να κατανοήσουμε ότι το δόγμα του ΕΑΧ δεν ήταν ένα μετέωρο στρατιωτικό εγχείρημα, αλλά αναπόσπαστο μέρος μιας ευρύτερης εθνικής στρατηγικής όπου ο Ελληνισμός θα ήταν δυναμικός παίκτης στην περιοχή και η άμυνα θα στήριζε (και θα στηριζόταν από) μια δυναμική οικονομική, πολιτική και πολιτιστική παρουσία στον ευρύτερο χώρο.

Το ΔΕΑΧ, λοιπόν, εντάσσεται σε μια ευρύτερη αντίληψη της στρατηγικής του Ελληνισμού. Με λίγα λόγια, η θέση είναι ότι η Ελλάδα χωρίς την Κύπρο είναι ακρωτηριασμένη, αλλά και η Κύπρος δεν μπορεί να επιβιώσει, ως μέρος του Ελληνισμού, χωρίς πολυδιάστατη και λειτουργική σύνδεση με την Ελλάδα. Πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι, χωρίς αυτού του είδους την προσέγγιση, ο Ελληνισμός θα παρέμενε ανήμπορος να συγκροτήσει αξιόπιστη αποτρεπτική άμυνα απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό. Βέβαια, η αποτρεπτική δύναμη δε μετριέται μόνον με τη στρατιωτική ισχύ μέσα στον αμυντικό χώρο, αλλά και με πόσους φίλους και συμμάχους έχεις στην περιοχή. Σημειώνω εδώ χαρακτηριστικά την εντύπωση που προξένησε στη διεθνή κοινότητα η ανάπτυξη της στρατιωτικής μας διπλωματίας, και στρατιωτικών συνεργασιών με χώρες όπως η Συρία, η Αρμενία, η Αίγυπτος, κ.α. Επίσης, οι επισκέψεις της ηγεσίας των Υπουργείων Εθνικής Άμυνας στο Ισραήλ και στη Συρία^[4] και η υπογραφή συμφωνιών στρατιωτικής συνεργασίας σε επίπεδο κοινών ασκήσεων και συμπαραγωγής αμυντικού υλικού σηματοδοτούσαν την απαρχή μιας ενεργού παρουσίας του ελληνικού παράγοντα στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.^[5]

Η υλοποίηση του Δόγματος

Η υλοποίηση του Δόγματος στάθηκε μια ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση. Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η παγιωμένη αντίληψη ότι η «Κύπρος είναι μακριά» – καθαρός απόηχος της στρατιωτικής εισβολής των Τούρκων το 1974. Η αντίληψη αυτή ανατράπηκε, χωρίς μεγάλες αντιστάσεις, στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με στήριξη των νέων ηγεσιών στα Επιτελεία. Οι Υπηρεσίες του Υπουργείου Εξωτερικών, χωρίς να εκδηλωθούν αρνητικά, δεν έδειξαν ιδιαίτερο ενθουσιασμό και προτίμησαν να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους στην ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.^[6] Στον πολιτικό χώρο, η αντιπολίτευση δεν ήταν ιδιαίτερα αισθητή. Θα έλεγα ότι ήταν στάση κριτικής ανοχής.

Στην Κύπρο, η αντίδραση ήλθε από το ΑΚΕΛ, με καθαρά διαφοροποιημένη ιδεολογική τοποθέτηση. Ενδεικτικά αναφέρω ότι σε τηλεοπτική συζήτηση για το δόγμα του ΕΑΧ, το 1993, ο τότε Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Δημήτρης Χριστόφιας, είχε χαρακτηρίσει την Ελλάδα ως «Ξιπετσισμένο Κουρκουτά»… Στον κυπριακό λαό, υπήρχε πράγματι η ανησυχία μήπως η πολυπόθητη επανεμφάνιση της Ελλάδας στην Κύπρο μείνει μόνον στα χαρτιά. Η πικρή εμπειρία του ’74 είχε αφήσει βαθιές και ανοικτές πληγές. Η ιδέα όμως αγκαλιάστηκε από τον κυπριακό λαό, και την αλλαγή κλίματος την διαπίστωσα και ο ίδιος στην επίσκεψή μου στην Κύπρο στις 17-3-1994. Με την πάροδο του χρόνου, το ΕΑΧ στηρίχθηκε με ενθουσιασμό, γιατί ο Κυπριακός λαός είδε ότι το δόγμα υλοποιείται στην πράξη. Σε μία δημοσκόπηση το 1997^[7], το 88% των πολιτών τάχθηκαν υπέρ του ΕΑΧ.

Οι διπλωματικές Υπηρεσίες των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας αντέδρασαν ευθύς εξ αρχής. Ομολογουμένως οι αρχικές αντιδράσεις ήταν ήπιες, ίσως επειδή πίστευαν ότι το ΕΑΧ ήταν ένα «πυροτέχνημα» που δε θα είχε συνέχεια. Όταν κατανόησαν ότι το ΕΑΧ υλοποιείται με αποφασιστικότητα, οι αντιδράσεις κλιμακώθηκαν. Ούτε και έλειψαν οι σχετικές προειδοποιήσεις προς εμένα.

Το δυνατό χαρτί του ΕΑΧ ήταν η δυναμική της ταχείας υλοποίησής του. Κάτω από την εμπνευσμένη καθοδήγηση του Στρατηγού Ν. Βορβολάκου, η Εθνική Φρουρά αναπτύχθηκε σε μια ισχυρή αποτρεπτική δύναμη, υψηλής ετοιμότητας και μαχητικής ικανότητας. Αν και δεν είναι σκόπιμο να παραθέσω λεπτομέρειες, οφείλω να υπογραμμίσω ότι ήταν εντυπωσιακή τόσο η αναβάθμιση των μονάδων με νέο και σύγχρονο εξοπλισμό όσο και η ενίσχυσή τους με έμπειρο προσωπικό. Ταυτόχρονα, οι αμυντικές υποδομές προχώρησαν με γοργούς ρυθμούς: το στρατιωτικό αεροδρόμιο στην Πάφο (που αργότερα ονομάστηκε αεροδρόμιο «Ανδρέας Παπανδρέου») και ο ναύσταθμος στην Ανατολική Κύπρο.

Ακρογωνιαίος λίθος του ΕΑΧ ήταν ο συντονισμός των εξοπλισμών και των σχεδίων αμύνης των δύο χωρών. Αυτό το έργο είχαν αναλάβει μεικτές επιτροπές των επιτελείων των δύο χωρών. Σ’ αυτό το πλαίσιο κρίθηκε αναγκαία η προμήθεια ρωσικών αρμάτων Τ-80, καθώς και η προμήθεια αντιαεροπορικών πυραύλων για την Κυπριακή Άμυνα.^[8]

Ο συντονισμός των αμυντικών σχεδίων άμυνας Θράκης-Αιγαίου-Κύπρου προωθήθηκε με κοινές συνεδριάσεις επιτελών, ασκήσεις επί χάρτου και κοινές ασκήσεις στο πλαίσιο ΤΟΞΟΤΗΣ και ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ. Οι κοινές ασκήσεις δεν ήταν μόνον σημαντικές από στρατιωτική πλευρά, αλλά ήταν και ιδιαίτερα καταλυτικές στην εμπέδωση εμπιστοσύνης κυρίως στον Κυπριακό λαό, ότι η Ελλάδα ήταν εκεί. Ήταν αυτές οι ασκήσεις που χάραξαν βαθειά στη συνείδηση του κυπριακού λαού το δόγμα ΕΑΧ. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να παραθέσω μερικά ιστορικά γεγονότα.^[9]

Την 9^η Οκτωβρίου 1994, στα πλαίσια της ΤΑΜΣ «Νικηφόρος 1994», για πρώτη φορά στην ιστορία, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία με τέσσερα Α-7 Κορσέρ και δύο F-16 και επικεφαλής τον Επισμηναγό Ηλία Βενέτη παρέχει εικονικά πυρά εγγύς αεροπορικής υποστήριξης σε ασκούμενες στο έδαφος μονάδες της Εθνικής Φρουράς. Στο θαλάσσιο χώρο της Άσκησης, μετέχει και η φρεγάτα ΑΔΡΙΑΣ του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Σημειώνω ότι αυτή η επιχείρηση ήταν υψηλού κινδύνου γιατί δε γνωρίζαμε ποιες θα ήταν οι αντιδράσεις. Το τολμήσαμε.

Την 10^η Οκτωβρίου 1994, τρία F-16 υπερίπτανται της παρελάσεως των ασκηθέντων τμημάτων της Ε.Φ. στη Λάρνακα, όπου μετέχει και άγημα της φρεγάτας «ΑΔΡΙΑΣ». Ο ενθουσιασμός των Κυπρίων κορυφώνεται.

Στις 25-27 Σεπτεμβρίου 1995, τρία F-16 και τρία Α-7 Κορσέρ με πραγματικά πυρά μετέχουν καθημερινά στην άσκηση «Τοξότης-Νικηφόρος ’95». Στην άσκηση συμμετέχουν επίσης η φρεγάτα ΥΔΡΑ, το αντιτορπιλικό ΝΕΑΡΧΟΣ και το υποβρύχιο ΑΜΦΙΤΡΙΤΗ. Στην παρέλαση, στη Λάρνακα, υπερίπτανται τέσσερα F-16 και συμμετέχουν αγήματα των σκαφών του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Για πρώτη φορά στην ιστορία Πρόεδρος της Κύπρου, ο Γλ. Κληρίδης, επιθεωρεί στο αεροδρόμιο Πάφου τα ελληνικά F-16.

Στις 7-9 Οκτωβρίου 1996, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία συμμετέχει καθημερινά στην ΤΑΜΣ Νικηφόρος ’96 με τέσσερα F-16 και δύο Α-7. Για πρώτη φορά, ένα C-130 πραγματοποιεί ρίψη 25 αλεξιπτωτιστών. Στη θαλάσσια άσκηση μετέχουν το αντιτορπιλικό ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ, η φρεγάτα ΑΙΓΑΙΟΝ, το υποβρύχιο ΠΟΣΕΙΔΩΝ και δύο πυραυλάκατοι. Στην παρέλαση στη Λάρνακα, μαζί με την Ε.Φ., μετέχει η ΕΛ.ΔΥ.Κ., τα αγήματα των σκαφών του Π.Ν. και οι αλεξιπτωτιστές.

Μετά τη δική μου θητεία στο Υπουργείο, οι ασκήσεις συνεχίσθηκαν μέχρι το 2000. Τον Οκτώβριο 2000 ήταν η τελευταία φορά που διεξήχθη η άσκηση «Τοξότης». Έκτοτε δεν εμφανίστηκαν στην Κύπρο αεροναυτικές ελληνικές δυνάμεις.

Στις 29-9-2008, ο Υπουργός Άμυνας της Κύπρου Κώστας Παπακώστας ενταφιάζει το ΔΕΑΧ και δηλώνει ότι «Στην ουσία το Δόγμα του ΕΑΧ ήταν ένα προεκλογικό πυροτέχνημα που δεν είχε πρακτική εφαρμογή, και όταν γίνονταν τέτοιες ασκήσεις, γίνονταν παράλληλα και ασκήσεις των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στα κατεχόμενα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται κλίμα εχθρότητας και κίνδυνος σύγκρουσης και τίποτε περισσότερο». Ο κ. Παπακώστας οφείλει να κατανοήσει ότι οι άνδρες που πήραν μέρος στις επικίνδυνες αποστολές του ΔΕΑΧ δεν έπαιζαν με πυροτεχνήματα, έπαιζαν με τη ζωή τους, για την ασφάλεια όλων μας, συμπεριλαμβανομένου και του ιδίου.

Πράγματι, όταν τον Δεκέμβριο του 1998, μετά από σύσκεψη με τον Πρωθυπουργό Κ. Σημίτη, ο Πρόεδρος της Κύπρου δέχεται να μην αποσταλούν στην Κύπρο οι S-300. το δόγμα του ΕΑΧ στην ουσία ακυρώνεται. Και κάτι χειρότερο: δεχθήκαμε ότι η επιλογή του αμυντικού μας εξοπλισμού τελεί υπό την αρνησικυρία της Τουρκίας.

Ας είμαστε ειλικρινείς: το ΔΕΑΧ δεν ισχύει γιατί οι πυλώνες της Εθνικής Στρατηγικής που ανέφερα πιο πάνω εγκαταλειφθήκαν σταδιακά μετά το 1996.

Και ερωτώ: τώρα που επιστρέψαμε στο παλιό δόγμα ότι «η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάς συμπαρίσταται», είμαστε ασφαλέστεροι; Πιστεύουμε ότι η Κύπρος, χωρίς τον ΕΑΧ, εξασφαλίζει καλύτερη αποτρεπτική δύναμη; Πιστεύουμε ότι η Άμυνα Θράκη-Αιγαίο-Κύπρος μπορεί να εξασφαλισθεί χωρίς ενιαίο αμυντικό σχεδιασμό; Πιστεύουμε ότι οι απειλές στη Θράκη και το Αιγαίο είναι διαφορετικές από εκείνες της Κύπρου και συνεπώς μπορούν να αντιμετωπισθούν με διακριτούς χειρισμούς σε στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο; Ή μήπως πιστεύουμε ότι αποτρεπτική δύναμη δεν χρειάζεται γιατί δεν υπάρχει πλέον απειλή; Ή ακόμη μήπως πιστεύουμε, μαζί με τον κ. Παπακώστα, ότι, αναπτύσσοντας αποτρεπτική δύναμη, δημιουργούμε κλίμα εχθρότητας και κίνδυνο σύγκρουσης;

Και κάτι τελευταίο: Αν, λέω αν, χρειασθεί κάποτε να αποτρέψουμε νέα εισβολή, θα προστρέξουμε στη βοήθεια ποιων; Είναι ερωτήματα στα οποία αυτοί που επιχαίρουν για την ουσιαστική κατάλυση του ΕΑΧ, οφείλουν να απαντήσουν.

31/10/2008

---

^[1] Στοιχεία αυτού του πλαισίου περιέχονται σε διάφορες ομιλίες μου, μεταξύ των οποίων:

«Το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου», ομιλία στο ΚΥΚΕΜ, Λευκωσία, 17-3-1994, και

«Η κυπριακή ανεξαρτησία θεμέλιο της στρατηγικής του Ελληνισμού», ομιλία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, 14-11-1996.

Οι ομιλίες αυτές περιέχονται στο βιβλίο μου «10 παρεμβάσεις για το Κυπριακό», Ελληνικά Γράμματα, 2004.

^[2] Op. cit. σελ. 19-23.

^[3] Σ’ αυτόν τον άξονα εντάσσεται και η στρατηγική διεθνούς συνεργασίας για διεύρυνση και αξιοποίηση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στο θαλάσσιο χώρο της Κύπρου και στα διεθνή ύδατα της Ν.Α. Μεσογείου (βλ. ομιλία μου της 27-3-2007).

^[4] Επίσκεψη Υπουργών Άμυνας στο Ισραήλ το Νοέμβριο του 1994 και στη Συρία τον Ιούνιο του 1995.

^[5] Δραστηριότητα που, δυστυχώς, δεν είχε συνέχεια και σήμερα έχει αναληφθεί από την Τουρκία.

^[6] Κατά τη γνώμη ορισμένων διπλωματών, η προώθηση του ΕΑΧ δημιουργούσε προβλήματα στις διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.

^[7] Δημοσκόπηση του AMER στον Φιλελεύθερο, 12-2-1997.

^[8] Παρά την «απαγόρευση», τα άρματα Τ-80 πέρασαν με κάθε μυστικότητα στην Κύπρο και εμφανίστηκαν στην παρέλαση τον Οκτώβριο 1996. Σχετικά με την αντιαεροπορική άμυνα, σε κοινή συνάντηση Σημίτη-Κληρίδη την 17-1-1997, ανακοινώθηκε η προμήθεια ρωσικών αντιαεροπορικών πυραύλων S-300. Επειδή τότε δεν ήμουν Υπουργός Εθνικής Άμυνας, δεν έχω πλήρη γνώση του θέματος, για το οποίο πρόσφατα προέκυψαν ερωτήματα (π.χ. δημοσίευμα στην ε/φ ΘΕΜΑ της 19-10-2008, κατά το οποίο υπήρξε «δέσμευση» του Προέδρου Κληρίδη «να μην παραλάβει συστατικά τμήματα του αντιαεροπορικού συστήματος» σύμφωνα με έγγραφο του State Department, ώστε, τελικά, να μην εγκατασταθούν οι S-300 στην Κύπρο).

^[9] Τις πληροφορίες αυτές αντλώ από δικές μου σημειώσεις και από άρθρο του Λάζαρου Μαύρου στην «Σημερινή», 2-10-2008.

Ένας Τούρκος στρατιώτης σκοτώθηκε σε μάχη με Κούρδους αντάρτες στο βόρειο Ιράκ, ανακοίνωσε χθες Κυριακή το υπουργείο Άμυνας στην Άγκυρα.

Η Τουρκία εξαπέλυσε την περασμένη εβδομάδα ευρείας κλίμακας αεροπορική και χερσαία επιχείρηση στο γειτονικό βόρειο Ιράκ, την οποία βάφτισε “Νύχια της Τίγρης”, εναντίον του Εργατικού Κόμματος Κουρδιστάν (PKK), αυτονομιστικής οργάνωσης ανταρτών που η Άγκυρα και οι σύμμαχοί της στη Δύση χαρακτηρίζουν τρομοκρατική.

Ο στρατιώτης, που είχε τραυματιστεί νωρίτερα χθες, υπέκυψε σε νοσοκομείο, αναφέρει ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας, το οποίο δεν διευκρίνισε πού έγινε η μάχη.

Πρόκειται για τον δεύτερο τούρκο στρατιώτη που ανακοινώνεται ότι σκοτώθηκε από την έναρξη της επιχείρησης “Νύχια της Τίγρης”. Η Άγκυρα είχε γνωστοποιήσει την Παρασκευή ότι ένας πρώτος στρατιώτης σκοτώθηκε σε μάχη, χωρίς ούτε σε εκείνη την περίπτωση να διευκρινίσει πού έγινε.

Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις εξαπολύουν συχνά επιθέσεις εναντίον βάσεων των Κούρδων αυτονομιστών ανταρτών στη νοτιοανατολική Τουρκία και βάσεων μετόπισθεν της οργάνωσης στο Ιράκ.

Το PKK πήρε τα όπλα εναντίον του τουρκικού κράτους το 1984. Στον πόλεμο χαμηλής έντασης που μαίνεται έκτοτε έχουν σκοτωθεί πάνω από 40.000 άνθρωποι, ανάμεσά τους πολλοί άμαχοι.