Καταδικάζουν την τουρκική προκλητικότητα στην ανατολική Μεσόγειο 5 υπουργοί Εξωτερικών, Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας, Αιγύπτου και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Μετά από τηλεδιάσκεψη των 5  υπουργών Εξωτερικών σε ανακοίνωση τους αναφέρονται στις  ανησυχητικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή την κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας στην ευρύτερη περιοχή. «Αυτές αφορούν τις συνεχείς παράνομες τουρκικές γεωτρήσεις εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και Υφαλοκρηπίδας της Κυπριακής Δημοκρατίας, τις αυξημένες παραβάσεις και παραβιάσεις του Ελληνικού Εναέριου Χώρου από τουρκικά πολεμικά αεροσκάφη, την εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών από την Τουρκία, όπως επίσης την ραγδαία αυξανόμενη τουρκική στρατιωτική εμπλοκή στην Λιβύη, που ανάμεσα σε άλλα παραβιάζει το εμπάργκο όπλων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών», αναφέρει η ανακοίνωση.

Οι 5 χώρες συμφώνησαν να εντείνουν τον συντονισμό των ενεργειών τους για επίτευξη συνθηκών ασφάλειας, σταθερότητας και συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, την προάσπιση του Διεθνούς Δικαίου και την εφαρμογή των προνοιών των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, συμπεριλαμβανομένου και του σεβασμού και πλήρους εφαρμογής των προνοιών της Διεθνούς Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας.

 Στην Κοινή Διακήρυξη τους οι 5 αναφέρουν:

«Σε συνέχεια των προηγούμενων διαβουλεύσεων και του τακτικού συντονισμού μεταξύ της Αιγύπτου, της Κύπρου και της Ελλάδας με τη Γαλλία στο πλαίσιο του σχήματος «3 + 1», οι Υπουργοί Εξωτερικών του σχήματος πραγματοποίησαν τηλεδιάσκεψη στις 11 Μαΐου 2020 με τον ομόλογό τους από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για να συζητήσουν σχετικά με τις πρόσφατες ανησυχητικές εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο, καθώς και μια σειρά από περιφερειακές κρίσεις που απειλούν την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή.

    Οι Υπουργοί τόνισαν ότι η ενίσχυση και η εντατικοποίηση των πολιτικών τους διαβουλεύσεων είναι στρατηγικής σημασίας και εξήραν την έκβαση της συνάντησης του Καΐρου στις 8 Ιανουαρίου 2020 για την ενίσχυση της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ εξέφρασαν τη βαθύτατη ανησυχία τους για την τρέχουσα κλιμάκωση και τις συνεχείς προκλητικές ενέργειες στην ανατολική Μεσόγειο.

    Οι Υπουργοί καταδίκασαν τις συνεχιζόμενες τουρκικές παράνομες δραστηριότητες στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς αποτελούν σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου όπως αντανακλάται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Επεσήμαναν δε ότι πρόκειται για την έκτη απόπειρα της Τουρκίας σε λιγότερο από έναν χρόνο να διεξαγάγει παράνομες γεωτρήσεις στις θαλάσσιες ζώνες της Κύπρου.

    Οι Υπουργοί καταδίκασαν επίσης τις παραβιάσεις της Τουρκίας στον εθνικό εναέριο χώρο της Ελλάδας, περιλαμβανομένων των πτήσεων πάνω από κατοικημένες περιοχές και χωρικά ύδατα κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Επιπλέον, οι υπουργοί στηλίτευσαν το γεγονός ότι η Τουρκία καπηλεύεται τα δικαιώματα των αμάχων και τους μετατρέπει σε πολιτικό όργανο παρακινώντας τους να προσπαθήσουν να διασχίσουν παράνομα τα ελληνικά χερσαία σύνορα, και παρέχοντας τους συνεχή υποστήριξη για να διέλθουν παράνομα τα ελληνικά θαλάσσια σύνορα.

    Οι Υπουργοί κάλεσαν την Τουρκία να σεβαστεί πλήρως την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών στις θαλάσσιες ζώνες τους στην ανατολική Μεσόγειο.

    Οι Υπουργοί επανέλαβαν ότι το Μνημόνιο Συναντίληψης για την Οριοθέτηση των Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο και το Μνημόνιο Συναντίληψης για την Ασφάλεια και τη Στρατιωτική Συνεργασία που υπογράφτηκαν τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Τουρκίας και του κ. Fayez El Saraj, αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο και στο εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ στη Λιβύη, και ότι αμφότερα υπονομεύουν την περιφερειακή σταθερότητα. Οι Υπουργοί υπενθύμισαν ότι το μνημόνιο συναντίληψης για την οριοθέτηση των περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο Θάλασσα παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το δίκαιο της θάλασσας και δεν μπορεί να έχει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη.

    Οι Υπουργοί εξέφρασαν τη βαθιά λύπη τους για την κλιμάκωση των εχθροπραξιών στη Λιβύη και υπενθύμισαν τη δέσμευση να απέχουν από οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη, όπως συμφωνήθηκε στα συμπεράσματα της Διάσκεψης του Βερολίνου. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Υπουργοί καταδίκασαν έντονα τη στρατιωτική παρέμβαση της Τουρκίας στη Λιβύη και προέτρεψαν την Τουρκία να σεβαστεί πλήρως το εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ και να σταματήσει την εισροή ξένων μαχητών από τη Συρία στη Λιβύη. Αυτές οι εξελίξεις αποτελούν απειλή για τη σταθερότητα των χωρών που γειτνιάζουν με τη Λιβύη τόσο στην Αφρική όσο και στην Ευρώπη.

    Οι Υπουργοί κάλεσαν τα μέρη της Λιβύης να τηρήσουν ανακωχή κατά τον ιερό μήνα του Ραμαζανιού και τόνισαν τη δέσμευσή τους να εργαστούν για μια ολοκληρωμένη πολιτική λύση στην κρίση της Λιβύης υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, και εξέφρασαν την επιθυμία τους για επανεκκίνηση των συναντήσεων για τους τρεις άξονες της διαδικασίας του Βερολίνου (πολιτικό, στρατιωτικό, οικονομικό /χρηματοοικονομικό).

    Οι Υπουργοί συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις τους σε τακτική βάση».

Βίντεο ντοκουμέντο δείχνει την στιγμή που το στρατιωτικό πλοίο του Ιράν χτυπήθηκε από φιλικά πυρά κατά τη διάρκεια ναυτικής άσκησης στο λιμάνι του Γιασκ, ακριβώς έξω από τον κόλπο του Ομάν.

19 μέλη του πληρώματος του πλοίου «Konarak» σκοτώθηκαν και πάνω από 15 τραυματίστηκαν.

Το περιστατικό συνέβη την Κυριακή κοντά στο λιμάνι του Γιασκ, περίπου 1.270 χιλιόμετρα (790 μίλια) νοτιοανατολικά της Τεχεράνης, ανέφερε η κρατική τηλεόραση τη Δευτέρα.

Η κρατική τηλεόραση χαρακτήρισε το συμβάν ως «ατύχημα», λέγοντας ότι το πλοίο «Konarak» παρέμεινε πολύ κοντά στον στόχο. Το «Konarak» είχε βάλει στόχους στο νερό για να τους πετύχουν άλλα πλοία, ανέφερε.

Το Ιράν πραγματοποιεί τακτικά ασκήσεις στην περιοχή, η οποία είναι κοντά στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, το στενό σημείο του Περσικού Κόλπου μέσω του οποίου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.

Ο 5ος στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, ο οποίος παρακολουθεί την περιοχή, δεν σχολίασε το συμβάν.

Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το «Konarak» είχε εκσυγχρονιστεί το 2018, αποκτώντας τη δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων.

Δεν έχουν τέλος οι τουρκικές προκλήσεις, τόσο με συνεχείς παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου της Ελλάδας όσο και με προπαγανδιστικά δημοσιεύματα.

Αυτή τη φορά, ρεπορτάζ φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ που αναφέρουν προκλητικά πως η Ελλάδα εγκατέλειψε τις βραχονησίδες Ίμια, μετά από 26 χρόνια «παραβιάσεων» του τουρκικού θαλάσσιου χώρου.

«Οι Έλληνες στρατιώτες άρχισαν να μην ασχολούνται με τις βραχονησίδες Ίμια, που βρίσκονται στα δύο μίλια από το Μπόντρουμ. Έγινε γνωστό πως ενώ οι ομάδες του τουρκικού λιμενικού και τα τουρκικά πολεμικά πλοία επί 24ώρου φυλούν σκοπιά στην περιοχή, οι μονάδες του ελληνικού λιμενικού επί μήνες τώρα δεν ασχολούνται με τις βραχονησίδες Ίμια» αναφέρουν τα δημοσιεύματά, τονίζοντας προκλητικα πως το ελληνικό Λιμενικό σταμάτησε τις «παραβιάσεις» στην θαλάσσια περιοχή. «Οι ομάδες του ελληνικού Λιμενικού που επί 26 έτη παραβίαζαν τα τουρκικά χωρικά ύδατα, φέτος έκαναν πολύ λίγες παραβιάσεις περνώντας από τις βραχονησίδες Ίμια. Το ελληνικό Λιμενικό που στα περασμένα χρόνια σχεδόν καθημερινά έκανε παραβιάσεις και εισερχόταν στα τουρκικά χωρικά ύδατα, φέτος επί μήνες δεν έχει έρθει στην περιοχή μας» αναφέρουν τα δημοσιεύματα.

Τα τουρκικά ΜΜΕ επισημαίνουν πως οι κινήσεις στα Ίμια παρακολουθούνται και καταγράφονται επι 24ώρου βάσεως από το φυλάκιο και παρατηρητήριο που κατασκευάστηκε στη νησίδα Τσαβούς, ενώ σκάφη του τουρκικού Λιμενικού συνεχίζουν τις περιπολίες στην θαλάσσια περιοχή. «Έστω κι αν δεν έρχεται το ελληνικό Λιμενικό στα Ίμια, το τουρκικό Λιμενικό και τα τουρκικά πολεμικά πλοία δεν φεύγουν και δεν θα φύγουν από την περιοχή. Οι βραχονησίδες παρατηρούνται επί 24ώρου από τον πύργο παρατήρησης που κατασκευάστηκε στο νησάκι Τσαβούς, ενώ σκάφη του Λιμενικού όλη την μέρα συνεχίζουν τις περιπολίες τους» αναφέρουν συγκεκριμένα.

Με εμφανές το σήμα της τουρκικής σημαίας και προεδρικές σφραγίδες, κιβώτια με ιατρικό εξοπλισμό φορτώνονται σε αεροπλάνα, στο πλαίσιο μιας εκτεταμένης εκστρατείας βοήθειας που έχει ενορχηστρωθεί από την Άγκυρα, η οποία έχει αποστείλει ιατρικές προμήθειες σε δεκάδες χώρες αφότου ξέσπασε η πανδημία του νέου κορονοϊού.

“Υπάρχει ελπίδα μετά από απελπισία και πολλοί ήλιοι μετά το σκοτάδι”, τονίζεται στο μήνυμα που συνοδεύει κάθε τέτοια αποστολή — κι αποτελεί ένα στίχο του Σούφι ποιητή Τζαλαλουντίν Ρουμί του 13ου αιώνα. Ένα αμφίσημο μήνυμα, που δεν αναφέρεται μόνον στις καλλίτερες ημέρες στη μάχη ενάντια της COVID-19 αλλά και όσον αφορά τις προσφυείς, έντονες, διπλωματικές προσπάθειες που έχει εκτυλίξει η Τουρκία.

Με τις σχέσεις της με συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες να διέρχονται κρίση, λόγω μίας σειράς από διενέξεις για τη ρωσικής προέλευσης πυραυλική της άμυνα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις δυτικές κυρώσεις στο Ιράν, η Τουρκία ευελπιστεί πως η κρίση του κορονοϊού θα αποτελέσει τη χρυσή ευκαιρία για να κατευνάσει τις πρόσφατες εντάσεις.

Παρ’ όλο που η χώρα αγωνίζεται να τιθασεύσει ένα από τα μεγαλύτερα κύματα της επιδημίας –με τον αριθμό των νεκρών πλέον να υπερβαίνει τους 3.700 — η Τουρκία έστειλε ιατρική βοήθεια σε 61 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας.

Σύμφωνα με τους δικούς της υπολογισμούς, η Άγκυρα υπήρξε ο τρίτος μεγαλύτερος διανομέας ιατρικής βοήθειας στον κόσμο κατά τη διάρκεια της πανδημίας, στέλνοντας μάσκες προστασίας προσώπου, προστατευτικές στολές, διαγνωστικά τεστ, απολυμαντικά και αναπνευστήρες.

Σε επιστολή προς τον Αμερικανό ομόλογό του Ντόναλντ Τραμπ, που εστάλη μαζί με μία αποστολή, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εκφράζει την ελπίδα πως το “πνεύμα αλληλεγγύης” που έχει δείξει η Τουρκία θα βοηθήσει τους πολιτικούς στις ΗΠΑ να “κατανοήσουν καλλίτερα τη στρατηγική σημασία των σχέσεών μας”.

Η Άγκυρα αντιμετωπίζει πιθανές κυρώσεις από τις ΗΠΑ για την αγορά ρωσικών πυραύλων S-400 –τους οποίους αγόρασε πέρυσι, αλλά ακόμη δεν έχει αναπτύξει πλήρως–, όμως διατυμπανίζει πως τα συστήματα θα ενεργοποιηθούν, παρά την απειλή κυρώσεων.

Το Σάββατο, ο Ερντογάν κάλεσε επίσης την Ευρωπαϊκή Ένωση να διευρύνει τη συνεργασία της με την Τουρκία υπό το φως της στήριξης που παρείχε η Άγκυρα σε κράτη μέλη της κατά τη διάρκεια της πανδημίας. “Ελπίζω τώρα ότι η ΕΕ κατανοεί πως είμαστε όλοι στην ίδια βάρκα”, τόνισε.

Η Τουρκία παραμένει υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, αλλά η διαδικασία έχει από καιρό τελματώσει εν μέσω διαφωνιών σχετικά με το ‘μητρώο’ της Τουρκίας στα ανθρώπινα δικαιώματα, τους χειρισμούς της στο προσφυγικό και τις έρευνες για φυσικό αέριο στην Κύπρο και την ανατολική Μεσόγειο.

Τα προβλήματα παραμένουν

Ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου τόνισε πως η πρωτοβουλία για βοήθεια έχει βοηθήσει στην αλλαγή του κλίματος με την Ουάσιγκτον. “Εάν υπήρξε μια θετική ατμόσφαιρα μετά την τελευταία βοήθεια που έστειλε η Τουρκία; Ναι, και υπάρχει επίσης μια θετική ατμόσφαιρα στα μάτια της κοινής γνώμης (στις ΗΠΑ)”, δήλωσε ο Τσαβουσογλου, προσθέτοντας ωστόσο ότι “τα βασικά προβλήματα με τις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να υφίστανται.

Τουρκικές αποστολές βοήθειας δρομολογήθηκαν επίσης προς τη Λιβύη, το Ιράκ, το Ιράν, την Παλαιστινιακή Αρχή, τη Ρωσία, τα Βαλκάνια και την Κίνα, όπου εμφανίστηκε για πρώτη φορά ο νέος κορονοϊός.

Η Τουρκία ανακοίνωσε ότι έστειλε επίσης βοήθεια στο Ισραήλ, παρά τις εντάσεις μεταξύ των δύο χωρών για την οικοδόμηση ισραηλινών οικισμών στην Κατεχόμενη Δυτική Όχθη και για το καθεστώς της Ιερουσαλήμ. Και οι δύο πλευρές είχαν απελάσει τους πρεσβευτές τους το 2018.

Η Τουρκία έστειλε εξάλλου βοήθεια σε 15 χώρες της Αφρικής, όπου επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή της και τους εμπορικούς δεσμούς.

Όμως δεν ήσαν επιτυχείς όλες οι αποστολές βοήθειας. Μια εμπορική αποστολή αναπνευστήρων στην Ισπανία καθυστέρησε λόγω κωλυμάτων στις άδειες εξαγωγής. Μια άλλη εμπορική αποστολή 400.000 προστατευτικών στολών στη Βρετανία επικρίθηκε έντονα, έπειτα από αποτυχημένους ελέγχους ποιότητας, εν τούτοις τόσο η Άγκυρα, όσο και το Λονδίνο υπογράμμισαν πως δεν επρόκειτο για μία διακυβερνητική αποστολή και πως δεν υπήρχε πρόβλημα με τη βοήθεια που στάλθηκε απευθείας από την Τουρκία.

Παρόλο που η διπλωματική αυτή προσέγγιση ενδέχεται να έχει αλλάξει τους τόνους σε κάποιες από τις προβληματικές διεθνείς σχέσεις της Άγκυρας, οι αναλυτές υποστηρίζουν πως είναι απίθανο να επιτευχθούν βιώσιμα αποτελέσματα χωρίς να υπάρξουν συγκεκριμένα βήματα για την αντιμετώπιση θεμελιωδών διαφορών.

“Καμία ένδειξη καλής θέλησης, καμία ποσότητα ιατρικής διπλωματίας δεν θα μπορέσει να μεταβάλει τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει προκαλέσει στην Ουάσινγκτον η ανάπτυξη των S-400 από την Τουρκία. Εάν η Τουρκία θέλει να αποκτήσει την εύνοια της Ουάσινγκτον, θα πρέπει να τερματίσει το πρόγραμμα των S-400”, εκτιμά ο Φάντι Χακούρα, σύμβουλος στο Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων στο Λονδίνο.

Ο Γκονούλ Τολ, ιδρυτής και διευθυντής του Κέντρου Τουρκικών Σπουδών του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής στην Ουάσινγκτον, δηλώνει επίσης ότι επίσης κι οι διαφορές της Τουρκίας με την ΕΕ δεν πρόκειται να επιλυθούν εν μία νυκτί.

“Μόλο που κάποιες χώρες χαιρέτισαν την τουρκική βοήθεια, τα προβλήματα της Άγκυρας με τους γείτονές της και τους δυτικούς συμμάχους της είναι πολύ σοβαρά για να επιλυθούν μόνο μέσα από ορισμένα συμβολικά βήματα”, προσθέτει.