Ισθμός Κορίνθου: Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα

Το όνειρο υπήρχε από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας, όμως άρχισε να γίνεται πραγματικότητα το 1882. Η διάνοιξης της διώρυγας της Κορίνθου είναι σημείο σταθμός στην ιστορία της απελευθερωμένης Ελλάδας.

Photo by Jason Blackeye

Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, ο κυβερνήτης Καποδίστριας επιθυμώντας την ανάπτυξη της χώρας, ανέθεσε τη μελέτη της διάνοιξης της Διώρυγας της Κορίνθου σε ειδικό μηχανικό. Όμως, τo κονδύλι των 40 εκατομμυρίων χρυσών φράγκων που απαιτούταν, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό δαπάνης, για την εκτέλεση του έργου, δεν μπορούσε να εξευρεθεί από τη διεθνή χρηματαγορά και πόσο μάλλον να διατεθεί από τον ελληνικό προϋπολογισμό.

Μετά τη διάνοιξη της διώρυγας του Σουέζ, η Κυβέρνηση Ζαΐμη έλαβε την απόφαση τομής του Ισθμού και το Νοέμβριο του 1869 ψήφισε το νόμο της «περί διορύξεως του Ισθμού της Κορίνθου». Με το νόμο αυτό είχε δικαίωμα να παραχωρήσει σε εταιρεία ή ιδιώτη το προνόμιο κατασκευής και εκμετάλλευσης της Διώρυγας. Το ελληνικό δημόσιο κατακύρωσε το έργο το 1881 στον στρατηγό Στέφανο Τύρρ, μαζί με το προνόμιο εκμετάλλευσης της διώρυγας για 99 χρόνια.

 

Τα εγκαίνια του Ισθμού της Κορίνθου

Οι εργασίες διάνοιξης ξεκίνησαν στις 23 Απριλίου 1882. Η μελέτη του έργου έγινε από τον Ούγγρο Β. Gerfer, αρχιμηχανικό της διώρυγας Φραγκίσκου στην Ουγγαρία, και ελέγχθηκε από τον μηχανικό Daujats, αρχιμηχανικό της διώρυγας του Σουέζ. Για την τελική κατάληξη έγιναν μελέτες τριών χαράξεων. Ως η πιο σωστή και οικονομική, προκρίθηκε η χάραξη που είχε εφαρμόσει ο Νέρωνας. Ύστερα, όμως, από 8 χρόνια, η εταιρεία αυτή διέκοψε τις εργασίες της -εξαιτίας της εξάντλησης όλων των κεφαλαίων της- και τελικά διαλύθηκε.Τη συνέχιση του έργου ανέλαβε ελληνική εταιρεία με την επωνυμία «Εταιρεία της Διώρυγας της Κορίνθου» υπό τον Ανδρέα Συγγρό, που ανέθεσε την εκτέλεση των εργασιών στην εργοληπτική εταιρεία του Α. Μάτσα, η οποία και αποπεράτωσε το έργο. Αυτό το οικονομικό τόλμημα, αυτός ο τεχνικός άθλος, με τη χρησιμοποίηση 2.500 εργατών και των τελειότερων μηχανικών μέσων της εποχής, ολοκληρώθηκε μετά 11 χρόνια. Τα εγκαίνια έγιναν με ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια στις 25 Ιουλίου 1893, από το πρωθυπουργό Σωτήριο Σωτηρόπουλο.

Η διώρυγα κόβει σε ευθεία γραμμή τον Ισθμό της Κορίνθου σε μήκος 6.346 μ. Το πλάτος της στην επιφάνεια της θάλασσας είναι 24,6 μ. και στο βυθό της 21,3 μ., ενώ το βάθος της κυμαίνεται μεταξύ 7,50 έως 8 μ. Ο συνολικός όγκος των χωμάτων που εξορύχτηκαν για την κατασκευή της έφθασε τα 12 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Η γεωλογική σύσταση των πρανών της Διώρυγας είναι ανομοιόμορφη, με ποικιλία γεωλογικής συστάσεως εδαφών. Μία ιδιομορφία, που κατά καιρούς είχε ως συνέπεια την κατάπτωση μεγάλων χωμάτινων όγκων και κατά συνέπεια το κλείσιμο του καναλιού. Συνολικά, από την έναρξη λειτουργίας της έως το 1940, η Διώρυγα παρέμεινε κλειστή για διάστημα τεσσάρων χρόνων. Μεγάλη διακοπή της λειτουργίας της έγινε και το 1944, όταν οι Γερμανοί, κατά την αποχώρησή τους, ανατίναξαν τα πρανή, προκαλώντας την κατάπτωση 60.000 κυβικών μέτρων χωμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κατά την αποχώρησή τους οι Γερμανοί το πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου 1944, ανατίναξαν τη σιδηροδρομική και την οδική γέφυρα, έριξαν βαγόνια τρένου σε ένα σημείο της διώρυγας για να τη φράξουν και πυροδότησαν εκρήξεις στο βυθό του προλιμένα. Οι εργασίες εκφράξεως διήρκεσαν πέντε χρόνια (1944-1949). Το 1947 η Σχολή Μηχανικού του Στρατού ανέλαβε την ανακατασκευή της οδικής γέφυρας.

Η Διώρυγα της Κορίνθου αποτελεί ένα διεθνή κόμβο θαλασσίων μεταφορών που εξυπηρετεί πλοία ερχόμενα από την Δυτική Μεσόγειο και Αδριατική Θάλασσα με κατεύθυνση προς λιμένες της Ανατολικής Μεσογείου και Μαύρης Θάλασσας και αντίθετα. Η Διώρυγα τέμνει κατ’ ευθεία γραμμή τον Ισθμό της Κορίνθου σε μήκος 6.343 μέτρων. Το ελάχιστο πλάτος στο ύψος της θάλασσας είναι 24,6 μέτρα και στο βυθό 21 μέτρα. Το βάθος της ανέρχεται στα 8 μέτρα.

Σήμερα, ο εμπορικός ρόλος της Διώρυγας είναι εξαιρετικά περιορισμένος συγκριτικά με το παρελθόν, καθότι το πλάτος της απαγορεύει τη διέλευση στα περισσότερα εμπορικά πλοία. Ειδικότερα, το πλάτος των 24.6 μέτρων της Διώρυγας στην επιφάνεια της θάλασσας μεταφράζεται σε μέγιστο πλάτος διέλευσης περίπου 17 μέτρων, κάτι το οποίο σημαίνει ότι μπορούν να την διασχίσουν μόνο μικρά φορτηγά πλοία (μεγέθους handysize), τα οποία κατά βάση επιχειρούν σε περιφερειακές θαλάσσιες εμπορικές οδούς. Παρότι λοιπόν τη διασχίζουν περίπου 12.000 πλοία ετησίως, ο ρόλος της Διώρυγας είναι στις μέρες μας κυρίως τουριστικός, με τα περισσότερα πλεούμενα που την περνούν, να εξυπηρετούν κατά βάση τουρίστες διαφόρων εθνικοτήτων.

Μια φωτογραφική αναδρομή σε ένα από τα μεγαλύτερα έργα της Ελλάδας, που σήμερα αποτελεί διεθνή κόμβο θαλάσσιων συγκοινωνιών.

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Διώρυγα Κορίνθου 1907

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Καταστροφή της διώρυγας από τα γερμανικά στρατεύματα 1944

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
*
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Οι εργασίες εκφράξεως κράτησαν 5 χρόνια (1944-1949)

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου

 

Η Διώρυγα ξαναχρησιμοποιείται

Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
Όταν στην Ελλάδα γίνονταν πραγματικά μεγάλα έργα. Σπάνιες εικόνες από την διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου
“Εγκαίνια της Διώρυγας”. Πίνακας του Κωνσταντίνου Βολανάκη 1893

 

Πηγή : Archives historiques BNP Paribas/facebookdioryga-tis-korinthoy-ena-sygchrono-ergo-me-istoria-2-500-eton0
Κοινή αναπαράσταση διέλευσης πλοίου από τη Διώρυγα της Κορίνθου σε δύο ελληνικά γραμματόσημα του 1927. (Φωτ. SHUTTERSTOCK)

Παρακολουθήστε το εξαιρετικό βίντεο του χρήστη ORFFEAS

Η μηχανική του Ισθμού της Κορίνθου. Πως λειτουργούν οι βυθιζόμενες γέφυρες (Up Drones)

Ο Ισθμός από ψηλά (haanity)

Διάφορα ιστορικά στοιχεία για ένα νεωτερικό έργο με ιστορία… δυόμισι χιλιετιών

• Μία πρώτη εκδοχή της Διώρυγας είχε υλοποιήσει ο Περίανδρος τον 7ο αιώνα π.Χ. Ο λεγόμενος Δίολκος ήταν ένα πλακόστρωτος δρόμος μήκους έξι χιλιομέτρων, ο οποίος συνέδεε τον Κορινθιακό με τον Σαρωνικό κόλπο δυόμιση και πλέον χιλιάδες χρόνια πριν. Με ξύλα να καλύπτουν την επιφάνεια του, ο Δίολκος επέτρεπε στα πλοία να γλιστράνε από τη μία άκρη του ισθμού στην άλλη με τη βοήθεια λίπους.

• Η απόπειρα του Νέρωνα να υλοποιήσει το μεγαλεπήβολο έργο βασίστηκε σε σχέδια του θεμελιωτή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Ιούλιου Καίσαρα και του πρώην κατόχου του ρωμαϊκού θρόνου Γάιου Καλιγούλα.

• Στα κατασκευαστικά έργα του καναλιού συμμετείχε και ο μηχανικός Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, μετέπειτα πρωθυπουργός της Ελλάδας και ένας εκ των έξι εκτελεσθέντων πολιτικών και στρατιωτικών της «Δίκης των Έξι».

• Στις 26 Απριλίου 1941, μία ημέρα προτού μπουν στην Αθήνα οι πρώτες στρατιωτικές δυνάμεις του Τρίτου Ράιχ, οι Γερμανοί συγκρούστηκαν με τους Συμμάχους στον ισθμό της Κορίνθου με σκοπό να καταλάβουν τη Διώρυγα και τις γέφυρες της. Παρότι οι γερμανικές δυνάμεις κατάφεραν να θέσουν υπό τον έλεγχο τους τη Διώρυγα, η κρίσιμη διπλή της γέφυρα (για τις σιδηροδρομικές συγκοινωνίες και το οδικό δίκτυο) καταστράφηκε κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών.

• Τρεισήμισι χρόνια αργότερα, οι δυνάμεις κατοχής της Ναζιστικής Γερμανίας εγκαταλείπουν την Ελλάδα και κατά την αποχώρηση τους καταστρέφουν σειρά υποδομών του ελληνικού κράτους. Μεταξύ αυτών και η Διώρυγα της Κορίνθου, η οποία θα καταστραφεί ολοσχερώς από τα γερμανικά στρατεύματα και θα μπλοκαριστεί η δίοδος της. Οι Γερμανοί θα ανατινάξουν τη διπλή γέφυρα που είχαν κατασκευάσει εκ νέου μετά την καταστροφή της τρεισήμισι χρόνια νωρίτερα, ρίχνοντας τη στο κανάλι μαζί με δεκάδες βαγόνια τρένων και ατμομηχανές και καθιστώντας αδύνατη τη διέλευση των πλεούμενων.

• Στο πλαίσιο της οικονομικής ενίσχυσης του ελληνικού κράτους από το Σχέδιο Μάρσαλ, τον Οκτώβριο του 1947 θα ξεκινήσουν οι εργασίες για την αποκατάσταση του καναλιού και την επαναφορά της ναυτιλιακής κίνησης στη Διώρυγα, οι οποίες θα ολοκληρωθούν το καλοκαίρι του 1949. Μικρότερα σε μέγεθος και χωρητικότητα πλοία μπορούσαν να διασχίζουν τη Διώρυγα από τον Ιούλιο του 1948.

Πηγή fantomas.gr