Την πεποίθησή του ότι οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν βρίσκονται στην τελική ευθεία εξέφρασε ο Ντόναλντ Τραμπ, λίγες ώρες μετά τη συμφωνία Ισραήλ και Ιράν να σταματήσουν τις αμοιβαίες επιθέσεις και να αποκλιμακώσουν μια κρίση που απείλησε να τινάξει στον αέρα τις ευρύτερες ειρηνευτικές προσπάθειες στη Μέση Ανατολή.
«Βρισκόμαστε στα τελευταία στάδια αυτού που θα είναι μια πολύ, πολύ καλή συμφωνία», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους στη Νέα Υόρκη την Τρίτη. «Μέσα στις επόμενες μία ή δύο ημέρες μπορεί να έχουμε τουλάχιστον μια ξεκάθαρη εικόνα».
Οι δηλώσεις έγιναν λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της παύσης των επιθέσεων μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, έπειτα από μια νέα επικίνδυνη κλιμάκωση που περιλάμβανε αλλεπάλληλες εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων και αεροπορικά πλήγματα.
Ο Τραμπ επαναλαμβάνει εδώ και εβδομάδες ότι εργάζεται για μια ενδιάμεση συμφωνία που θα οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά του Ιράν τον Φεβρουάριο. Αν και η εκεχειρία που συμφωνήθηκε στις αρχές Απριλίου παραμένει τυπικά σε ισχύ, τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ έχουν καταδείξει πόσο εύκολα η περιοχή μπορεί να επιστρέψει σε μια γενικευμένη σύγκρουση.
Εκεχειρία με προειδοποιήσεις και από τις δύο πλευρές
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε τη Δευτέρα σε τηλεοπτικό διάγγελμα ότι η χώρα του σταματά προς το παρόν τις επιθέσεις κατά του Ιράν, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι θα απαντήσει άμεσα σε οποιαδήποτε νέα επιθετική ενέργεια της Τεχεράνης.
Την ίδια ώρα, το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο N12 μετέδωσε ότι οι επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο κατά της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ θα συνεχιστούν κανονικά.
Και το Ιράν ανακοίνωσε επισήμως την ολοκλήρωση των στρατιωτικών επιχειρήσεών του κατά του Ισραήλ. Ωστόσο, η κεντρική στρατιωτική διοίκηση της χώρας προειδοποίησε ότι εάν συνεχιστούν οι ισραηλινές επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στον νότιο Λίβανο, η απάντηση θα είναι «πολύ πιο σκληρή και καταστροφική από ό,τι μέχρι σήμερα».
Μυστήριο με αμερικανικό ελικόπτερο κοντά στα Στενά του Ορμούζ
Παρά τα σημάδια αποκλιμάκωσης, τα γεγονότα των τελευταίων ωρών υπενθύμισαν πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, αμερικανικό επιθετικό ελικόπτερο Apache κατέπεσε κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί αν η πτώση οφείλεται σε τεχνική βλάβη ή σε ενδεχόμενη κατάρριψη από ιρανικά πυρά.
Ερωτηθείς σχετικά, ο Τραμπ διαβεβαίωσε ότι το πλήρωμα είναι ασφαλές και ανέφερε πως εντός της ημέρας θα δημοσιοποιηθεί επίσημη έκθεση για το περιστατικό.
Παράλληλα, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, τόνισε μέσω ανάρτησής του ότι η χώρα του δεν έχει εγκαταλείψει ούτε το πεδίο της μάχης ούτε το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υπογραμμίζοντας τον διττό χαρακτήρα της ιρανικής στρατηγικής.
Οι αγορές παρακολουθούν τα Στενά του Ορμούζ
Κατά τη διάρκεια διαδικτυακής εκδήλωσης των Ρεπουμπλικανών στη Νότια Καρολίνα, ο Τραμπ προέβλεψε ότι ο πόλεμος θα λήξει σύντομα και ότι η εξέλιξη αυτή θα οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας.
Η έναρξη της σύγκρουσης είχε προκαλέσει έντονη αναταραχή στις αγορές, καθώς το Ιράν απέκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Brent υποχώρησε κατά 1,3%, στα περίπου 93 δολάρια το βαρέλι, περιορίζοντας τα συνολικά κέρδη του από την έναρξη του πολέμου σε λίγο κάτω από 29%. Παράλληλα, ο δείκτης του δολαρίου που καταρτίζει το Bloomberg σημείωσε επίσης μικρή πτώση.
Το ενδιαφέρον των αγορών παραμένει στραμμένο στο κατά πόσο θα αποκατασταθούν ουσιαστικά οι ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Αν και ορισμένα εμπορικά πλοία επέστρεψαν στην περιοχή το Σαββατοκύριακο, αρκετά συνεχίζουν να κινούνται με απενεργοποιημένους τους ψηφιακούς πομποδέκτες τους, λόγω των αυξημένων κινδύνων ασφαλείας.
Νέο μέτωπο από τους Χούθι
Την ίδια στιγμή, ένα ακόμη μέτωπο έντασης παραμένει ανοιχτό στην περιοχή.
Οι Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν, ανακοίνωσαν ότι εκτόξευσαν νέο κύμα πυραύλων κατά του Ισραήλ, ενώ προειδοποίησαν ότι επιβάλλουν «πλήρη και απόλυτη απαγόρευση της ναυσιπλοΐας» για τα ισραηλινά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.
Λίγες ώρες αργότερα, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν «ύποπτο εναέριο στόχο» που προερχόταν από την Υεμένη, μετά την ενεργοποίηση σειρήνων στην περιοχή του Εϊλάτ.
Η εύθραυστη εκεχειρία δοκιμάζεται
Ο τελευταίος γύρος συγκρούσεων ξεκίνησε την Κυριακή, όταν το Ισραήλ αναχαίτισε ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις και ταυτόχρονα πραγματοποίησε πλήγματα στην Τεχεράνη και στις εγκαταστάσεις της πετροχημικής εταιρείας Karun στην πόλη Μαχσάρ.
Η Τεχεράνη απάντησε προειδοποιώντας ότι θα στοχοποιήσει όλες τις πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις που συνδέονται με το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους στην περιοχή, εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις κατά των δικών της ενεργειακών υποδομών.
Η ιρανική επίθεση ακολούθησε τα ισραηλινά πλήγματα στη Βηρυτό, σε μια σπάνια περίπτωση άμεσης στρατιωτικής παρέμβασης της Τεχεράνης υπέρ της Χεζμπολάχ.
Η κρίση αποτέλεσε μέχρι στιγμής τη σοβαρότερη δοκιμασία για την εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου. Η σύγκρουση έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, έχει διαταράξει τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και έχει πυροδοτήσει ισχυρό ράλι στις τιμές του πετρελαίου, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για νέο κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού.
