Οι ηγέτες των χωρών της G7 κάλεσαν σε άμεση εκεχειρία στον Λίβανο και χαιρέτισαν την προσωρινή συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, σε κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε στο περιθώριο της συνόδου τους στην πόλη Εβιάν-λε-Μπαιν, κοντά στη λίμνη της Γενεύης. Παράλληλα, ανακοίνωσαν, στον απόηχο του πολέμου με το Ιράν, ότι σχεδιάζουν να διαφοροποιήσουν τις ενεργειακές οδούς τους, ώστε να μειώσουν την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ.
Στήριξη στη διπλωματική διαδικασία ΗΠΑ – Ιράν
Η σύνοδος πραγματοποιήθηκε την ώρα που διαρρέουν λεπτομέρειες της αμερικανο-ιρανικής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί επίσημα την Παρασκευή στη Ελβετία.
Οι ηγέτες της G7 – Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία και Ιαπωνία – δήλωσαν έτοιμοι να συμβάλουν στην εφαρμογή της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης μιας διεθνούς πρωτοβουλίας για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας μόλις επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ.
«Τονίζουμε την ανάγκη οι διαπραγματεύσεις να αντιμετωπίσουν τις απειλές που θέτει το Ιράν στην περιοχή και πέρα από αυτήν και να διασφαλίσουν ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα», ανέφεραν οι ηγέτες σε ανακοίνωσή τους.
Η σύνοδος έδωσε την ευκαιρία στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να παρουσιάσει τη συμφωνία του με το Ιράν στους βασικούς συμμάχους του.
Οι περισσότεροι συμμερίζονται τις ανησυχίες της Ουάσινγκτον για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και άλλα ζητήματα, αλλά δεν ενέκριναν την απόφασή του να προχωρήσει σε πόλεμο και ανησυχούν ότι η Τεχεράνη απέκτησε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα αντέχοντας την πίεση της υπερδύναμης και ασκώντας έλεγχο στο Στενό.
Οι ηγέτες δήλωσαν ότι είναι έτοιμοι να συμβάλουν στην εφαρμογή της συμφωνίας, με έναν συνασπισμό υπό την ηγεσία της Βρετανίας και της Γαλλίας να αναλαμβάνει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας μόλις επαναλειτουργήσει το Στενό του Ορμούζ, όπως αναμένεται την Παρασκευή.
Το μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη αυτή την εβδομάδα από την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, αν και δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, παρατείνει μια εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο κατά άλλες 60 ημέρες, ώστε οι εμπόλεμες πλευρές να διαπραγματευτούν μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται να έχει πετύχει λίγα από όσα δήλωνε ότι επιδίωκε στην αρχή του πολέμου. Η ιρανική θεοκρατική κυβέρνηση παραμένει στην εξουσία, το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου δεν έχει παραδοθεί, οι βαλλιστικές δυνατότητες δεν έχουν καταστραφεί και το Ιράν δεν έχει τερματίσει τη στήριξή του σε αντιισραηλινές πολιτοφυλακές όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία προβλέπει πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο – επαναλαμβάνοντας την επίσημη θέση της Τεχεράνης από τη δεκαετία του 1970 – ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι οι περαιτέρω συνομιλίες θα οδηγήσουν στην απομάκρυνση ή καταστροφή του εμπλουτισμένου αποθέματος ουρανίου.
Ωστόσο, ο τερματισμός του πολέμου με αυτούς τους όρους ενδέχεται να εκθέσει τον Τραμπ σε κριτική, ακόμη και από «γεράκια» μέσα στο ίδιο του το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Το ζήτημα του Λιβάνου και η στάση του Ισραήλ
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά σχετικά με την εκεχειρία είναι η τύχη του Λιβάνου, τον οποίο το Ισραήλ εισέβαλε τον Μάρτιο για να εξουδετερώσει τη Χεζμπολάχ, αφού η οργάνωση άνοιξε πυρ στα σύνορα σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη μετά τις αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν.
Οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να κατέχουν τμήμα της νότιας περιοχής του Λιβάνου, από όπου περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από τα σπίτια τους, ενώ η Χεζμπολάχ παραμένει αήττητη.
Το Ιράν λέει ότι η εκεχειρία πρέπει επίσης να τερματίσει τις εχθροπραξίες στον Λίβανο και ότι μια μόνιμη συμφωνία πρέπει να οδηγήσει σε ισραηλινή αποχώρηση. Το Ισραήλ, που αποκλείστηκε από τις ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν, δηλώνει ότι δεν θα αποσυρθεί και διατηρεί το δικαίωμα στρατιωτικής δράσης.
Αυτό έχει ανοίξει ρήγμα μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών, με τον Τραμπ να επικρίνει δημόσια τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Την Τρίτη δήλωσε στη σύνοδο ότι «δεν είναι ευχαριστημένος» με τον τρόπο που ενήργησε το Ισραήλ.
«Χωρίς εμάς, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν θα υπήρχε Ισραήλ. Χωρίς εμένα, δεν θα υπήρχε Ισραήλ, γιατί κανένας άλλος πρόεδρος δεν ήταν πρόθυμος να κάνει αυτό που έκανα εγώ», δήλωσε ο Τραμπ.
Στην ανακοίνωσή τους, οι ηγέτες της G7 ζήτησαν «άμεση και ισχυρή εκεχειρία» στον Λίβανο και τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.
Εκπρόσωπος της Χεζμπολάχ δήλωσε στο Reuters ότι η οργάνωση θεωρεί πως το Ιράν δεν θα συμφωνήσει σε μόνιμη εκεχειρία αν δεν τερματιστεί η ισραηλινή κατοχή.
Μετά από δεκαετίες αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων που οδήγησαν την ιρανική οικονομία στο χείλος της κατάρρευσης, μια ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε να αποφέρει οικονομικά οφέλη. Το μνημόνιο περιλαμβάνει ταμείο ανοικοδόμησης 300 δισ. δολαρίων, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από γειτονικά κράτη του Κόλπου, εφόσον το Ιράν συμμορφωθεί με άλλους όρους.
Τις επόμενες 60 ημέρες οι διαπραγματευτές θα επιστρέψουν σε δύσκολα ζητήματα όπως το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ωστόσο, η υποστήριξη της Τεχεράνης προς περιφερειακές πολιτοφυλακές και το πυραυλικό της οπλοστάσιο δεν φαίνεται να βρίσκονται στην ατζέντα, κάτι που θα αποτελούσε σημαντική παραχώρηση από τις ΗΠΑ.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν εκ νέου την Τετάρτη λόγω των προσδοκιών επαναλειτουργίας του Στενού του Ορμούζ, με τα συμβόλαια Brent να πέφτουν κάτω από τα 80 δολάρια, στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα άρουν κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο στο πλαίσιο της συμφωνίας, ανοίγοντας τον δρόμο για εκατομμύρια επιπλέον βαρέλια προσφοράς, αν και παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής θα απαιτήσει μήνες.
Οι ηγέτες της G7 δήλωσαν ότι δεσμεύονται να «επιταχύνουν τη διαφοροποίηση των ενεργειακών διαδρομών, ώστε να μειωθεί η παγκόσμια ευαλωτότητα στο Στενό του Ορμούζ και να αυξηθούν τα ενεργειακά αποθέματα».
