Σε έναν οδικό χάρτη 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας που θα μπορούσε να βάλει τέλος στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή κατέληξαν οι αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν, έπειτα από ολονύκτιες και έντονες διαπραγματεύσεις στην Ελβετία, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ.
Ο πρώτος γύρος συνομιλιών ολοκληρώθηκε τη Δευτέρα στο Buergenstock, το ελβετικό ορεινό θέρετρο που ανήκει στο Κατάρ, σε κλίμα υψηλής έντασης. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει υπό τη σκιά της ανακοίνωσης της Τεχεράνης ότι έκλεισε εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και των νέων απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για επανάληψη των αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, οι τεχνικές συνομιλίες θα συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας, με στόχο να αποσαφηνιστούν οι όροι εφαρμογής του μνημονίου κατανόησης που είχε υπογραφεί την προηγούμενη εβδομάδα. Τα μέρη συμφώνησαν στη δημιουργία μηχανισμού για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο, καθώς και σε ειδική γραμμή επικοινωνίας για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς είχε ξεκινήσει τις συνομιλίες με Ιρανούς αξιωματούχους την Κυριακή, στο πλαίσιο της προσπάθειας παράτασης της εύθραυστης εκεχειρίας που είχε τεθεί σε ισχύ τον Απρίλιο για τουλάχιστον 60 ακόμη ημέρες. Οι συζητήσεις συνεχίστηκαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας, ενώ σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι συνομιλίες υψηλού επιπέδου αναμένεται να ολοκληρωθούν άμεσα, με το τεχνικό προσωπικό να παραμένει στην Ελβετία για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Από την πλευρά του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο», υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη εξασφάλισε εξαιρέσεις για τις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, αποδέσμευση μέρους των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της και έναρξη σχεδίου ανασυγκρότησης και ανάπτυξης της χώρας. Σε ανάρτησή του στο X, απέδωσε την πρόοδο στην «ακαταπόνητη μεσολάβηση» του Πακιστάν και του Κατάρ.
Ωστόσο, το κλίμα παραμένει εύθραυστο. Λίγο πριν από την έναρξη των συνομιλιών, το Fox News μετέδωσε ότι ο Τραμπ προειδοποίησε τους Ιρανούς πως «δεν θα έχετε χώρα» εάν επιχειρήσουν να κλείσουν εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ. Ο ίδιος επανέφερε και την απειλή ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αναλάβουν τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και να επιβάλουν δικό τους τέλος διέλευσης.
Οι δύο πλευρές εμφανίζονται, πάντως, να δίνουν διαφορετικές εκδοχές για το περιεχόμενο των συνομιλιών. Το ιρανικό Tasnim μετέδωσε ότι η ιρανική αντιπροσωπεία αρνήθηκε να επιστρέψει στην αίθουσα των διαπραγματεύσεων μετά τις δημόσιες απειλές Τραμπ, συνεχίζοντας όμως την ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω των μεσολαβητών. Αντίθετα, Αμερικανός διπλωμάτης δήλωσε στο Reuters ότι οι Ιρανοί «δεν έφυγαν ποτέ» και ότι οι συζητήσεις συνεχίστηκαν μέχρι αργά τη νύχτα, καλύπτοντας τα Στενά του Ορμούζ, τον Λίβανο, τα πυρηνικά ζητήματα και τις λεπτομέρειες εφαρμογής του μνημονίου.
Κεντρικό «αγκάθι» παραμένει ο Λίβανος. Η συμφωνία προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τον τερματισμό όλων των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου στον Λίβανο, όπου το Ισραήλ συνεχίζει επιθέσεις, ενώ η Χεζμπολάχ, σύμμαχος του Ιράν, πλήττει ισραηλινούς στόχους. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ δεν τήρησαν τη δέσμευσή τους να συμβάλουν στον τερματισμό των συγκρούσεων, γεγονός που οδήγησε στην εκ νέου διακοπή της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των στενών.
Τα διαθέσιμα ναυτιλιακά στοιχεία δείχνουν ήδη σημαντικό αντίκτυπο. Σύμφωνα με την Kpler, μόλις πέντε πλοία διέπλευσαν την κρίσιμη θαλάσσια δίοδο την Κυριακή, έναντι 26 την προηγούμενη ημέρα, αν και τα στοιχεία ενδέχεται να μην περιλαμβάνουν πλοία που απενεργοποιούν τους πομποδέκτες τους κατά τη διέλευση από τον Κόλπο.
Παρά τις εντάσεις, η Κυριακή φάνηκε να είναι μία από τις πιο ήσυχες ημέρες στον Λίβανο το τελευταίο διάστημα, χωρίς αναφορές για σοβαρά επεισόδια μέχρι το βράδυ. Δημοσιογράφοι του Reuters στο νότιο Λίβανο κατέγραψαν αυξημένη επιστροφή κατοίκων στα σπίτια τους, στοιχείο που δείχνει ότι, έστω και προσωρινά, οι προσδοκίες αποκλιμάκωσης έχουν αρχίσει να επηρεάζουν την κατάσταση επί του πεδίου.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς θα φανεί εάν ο οδικός χάρτης των 60 ημερών μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική συμφωνία ή εάν οι αλληλοκατηγορίες, οι απειλές και η αστάθεια στον Λίβανο θα υπονομεύσουν εκ νέου τη διπλωματική διαδικασία.
