Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποδεχθεί αμφισβήτηση των αρμοδιοτήτων και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων στέλνει η Αθήνα, με αφορμή τη νέα αντιπαράθεση για τις NAVTEX και τις έρευνες που συνδέονται με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI).
Η ελληνική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού σκάφους VB Abeille Marengo θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, παρά τις τουρκικές αντιδράσεις και τις διεκδικήσεις που προβάλλει η Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Απαντώντας στις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στον ΣΚΑΪ, ελληνικές διπλωματικές πηγές υπογράμμισαν ότι «η εσωτερική διαχείριση από την Τουρκία δεν μας αφορά. Η Ελλάδα είναι η μόνη αδειοδοτούσα χώρα, έπραξε αυτό που όφειλε σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να το πράττει».
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται μετά την ανταλλαγή NAVTEX και αντι-NAVTEX μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία επανέφερε στο προσκήνιο τις διαφωνίες των δύο χωρών για τις θαλάσσιες ζώνες και τις αρμοδιότητες στην περιοχή.
Φιντάν: «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά»
Σε εμφανώς χαμηλότερους τόνους επιχείρησε να κινηθεί ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος, ερωτηθείς από τον ανταποκριτή του ΣΚΑΪ στην Κωνσταντινούπολη για τις έρευνες του γαλλικού σκάφους και την αντιπαράθεση που προηγήθηκε, περιορίστηκε στη δήλωση «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά».
Παράλληλα, τουρκικές διπλωματικές πηγές υποστήριξαν ότι το ζήτημα που είχε ανακύψει με τις NAVTEX για την ηλεκτρική διασύνδεση έχει επιλυθεί.
Ωστόσο, η Αθήνα αποφεύγει να εμπλακεί στην ερμηνεία που δίνει η τουρκική πλευρά στις εξελίξεις, επιμένοντας ότι οι απαιτούμενες αδειοδοτήσεις αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητα των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών, ανάλογα με τη θαλάσσια περιοχή στην οποία πραγματοποιούνται οι εργασίες.
Η τουρκική αμφισβήτηση και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η αντιπαράθεση είχε κορυφωθεί την Παρασκευή, όταν το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία ότι εξέδωσαν μη εξουσιοδοτημένες NAVTEX για δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα.
Η τουρκική ανακοίνωση χαρακτήριζε παράνομες τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες του γαλλικού ερευνητικού σκάφους, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε εξασφαλιστεί η απαιτούμενη τουρκική συγκατάθεση.
Μάλιστα, η Άγκυρα επικαλέστηκε τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ από τις 18 Μαρτίου 2020, διαμηνύοντας ότι παραμένει αποφασισμένη να προστατεύσει όσα θεωρεί κυριαρχικά της δικαιώματα.
Στην πραγματικότητα, η νέα αντιπαράθεση συνδέεται με τη διαχρονική προσπάθεια της Τουρκίας να επιβάλει τις δικές της θέσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά το γεγονός ότι η σχεδιαζόμενη διαδρομή του ηλεκτρικού καλωδίου διέρχεται από περιοχές που επηρεάζονται από τις τουρκικές διεκδικήσεις και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η Ελλάδα απορρίπτει ως παράνομο και ανυπόστατο ως προς τις διεκδικήσεις που προβάλλει εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η Αθήνα επιμένει στην υλοποίηση του έργου
Η ελληνική απάντηση στην τουρκική ανακοίνωση ήταν κατηγορηματική.
«Οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου VB Abeille Marengo θα προχωρήσουν βάσει του επιχειρησιακού προγραμματισμού της εταιρείας, σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας. Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές και δεν χωράει διαφορετικών ερμηνειών», ανέφεραν ελληνικές διπλωματικές πηγές.
Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος προετοιμάζεται για τον απόπλου του από το Ηράκλειο, προκειμένου να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες έρευνες για την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Το έργο του Great Sea Interconnector έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική και ενεργειακή σημασία, καθώς αποσκοπεί στη σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα μέσω της Ελλάδας, περιορίζοντας την ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το μήνυμα Χατζηδάκη και η πολιτική διάσταση
Στο ζήτημα παρενέβη και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, επισημαίνοντας ότι η εταιρεία που έχει αναλάβει την ηλεκτρική διασύνδεση ζήτησε άδεια αποκλειστικά από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Κατά τον ίδιο, η έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX αποδεικνύει ότι δεν ευσταθούν οι ισχυρισμοί σύμφωνα με τους οποίους η Αθήνα έχει αποδεχθεί την Άγκυρα ως ρυθμιστή της υλοποίησης του έργου.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η πρόοδος του έργου δεν μπορεί να εξαρτάται από την αποδοχή των τουρκικών διεκδικήσεων.
Παρά την προσπάθεια αποκλιμάκωσης που αποτυπώνεται στις δηλώσεις Φιντάν, οι διαφορετικές προσεγγίσεις Αθήνας και Άγκυρας παραμένουν.
Το κρίσιμο ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο η ανταλλαγή διπλωματικών ανακοινώσεων, αλλά η απρόσκοπτη πραγματοποίηση των ερευνών και η συνέχιση του έργου.
Για την Αθήνα, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί ταυτόχρονα ενεργειακή προτεραιότητα και δοκιμασία άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, σε μια περιοχή όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες.
